سود تولید خوراک دام و طیور

سود تولید خوراک دام و طیور عدد ثابتی نیست و نمی توان برای هر کارخانه درصد مشخصی را به عنوان حاشیه سود قطعی اعلام کرد. قیمت ذرت و کنجاله، ترکیب محصول، ظرفیت واقعی کارخانه، هزینه حمل، کیفیت خوراک، شرایط فروش و حتی مدت زمان وصول مطالبات می توانند سود یک کارخانه را در فاصله کوتاهی تغییر دهند.

در این صنعت، بخش عمده هزینه تولید مربوط به مواد اولیه است. به همین دلیل افزایش چند درصدی قیمت نهاده ها، اگر هم زمان امکان افزایش قیمت فروش وجود نداشته باشد، می تواند بخش بزرگی از سود کارخانه را از بین ببرد.

از طرف دیگر، کارخانه ای که مواد اولیه را در زمان مناسب خریداری کند، با ظرفیت مناسب فعالیت داشته باشد، ضایعات را کنترل کند و محصول خود را با دوره وصول کوتاه بفروشد، می تواند عملکرد اقتصادی بهتری نسبت به واحدی با همان تجهیزات داشته باشد.

در این مقاله، سودآوری با استفاده از یک مدل مالی واقعی از پروژه مطالعات امکان سنجی آسان مشاور بررسی شده است. داده های مالی این پروژه مربوط به زمستان ۱۴۰۳ هستند و فقط برای نشان دادن ساختار اقتصادی کارخانه استفاده می شوند. برای تصمیم سرمایه گذاری در سال ۱۴۰۵ باید قیمت مواد اولیه، محصول، ماشین آلات، حقوق و سایر هزینه ها دوباره استعلام شوند.

برای بررسی کل سرمایه گذاری نیز می توانید مقاله طرح توجیهی تولید خوراک دام و طیور را مطالعه کنید.

خلاصه سودآوری کارخانه خوراک دام و طیور

در سناریوی مرجع گزارش آسان مشاور، ظرفیت کارخانه به صورت زیر بوده است:

• خوراک طیور: ۲۰ هزار تن
• خوراک دام: ۱۵ هزار تن
• خوراک آبزیان: ۱۰ هزار تن
• ظرفیت کل: ۴۵ هزار تن در سال

در مدل مالی، کارخانه از سال اول با ظرفیت کامل فعالیت نمی کند و بهره برداری به صورت تدریجی پیش بینی شده است:

این روش از نظر امکان سنجی واقع بینانه تر از فرض فعالیت با ظرفیت کامل از روز اول است.

درآمد کارخانه خوراک دام و طیور چقدر است؟

در مدل تاریخی مورد بررسی، فروش سالیانه کارخانه به صورت زیر پیش بینی شده است:

اعداد فوق از جدول فروش گزارش استخراج و از ریال به تومان تبدیل شده اند.

این درآمد مربوط به قیمت های مبنای همان گزارش است و درآمد کارخانه در مرداد ۱۴۰۵ محسوب نمی شود.

برای محاسبه درآمد فعلی باید از رابطه ساده زیر استفاده شود:

درآمد سالیانه = مقدار فروش هر محصول × قیمت فروش همان محصول

اگر کارخانه سه نوع خوراک با قیمت های متفاوت تولید کند، درآمد هر محصول باید جداگانه محاسبه و سپس جمع شود.

تفاوت درآمد با سود

یکی از اشتباهات رایج در بررسی کارخانه خوراک این است که فروش بالا با سود بالا اشتباه گرفته شود.

فرض کنید کارخانه سالانه بیش از یک هزار میلیارد تومان فروش داشته باشد. این عدد در نگاه اول بسیار بزرگ است، اما اگر بیش از ۹۰۰ میلیارد تومان آن صرف خرید مواد اولیه شود، حاشیه سود واقعی بسیار کمتر از چیزی خواهد بود که رقم فروش نشان می دهد.

بنابراین این چهار شاخص باید از هم جدا شوند:

۱.درآمد یا فروش

کل مبلغ حاصل از فروش محصولات.

۲.سود ناخالص

فروش منهای هزینه مستقیم تولید محصول.

۳.سود عملیاتی

سود پس از کسر هزینه های تولید، اداری و فروش.

۴.سود خالص

مبلغ باقی مانده پس از هزینه های مالی و سایر هزینه های مرتبط.

برای مقایسه کارخانه ها، فقط درآمد کافی نیست و حاشیه سود اهمیت بیشتری دارد.

حاشیه سود کارخانه خوراک دام در یک سناریوی واقعی

در مدل مالی گزارش، در حالت فعالیت با ظرفیت کامل:

• فروش سالیانه: حدود ۱,۰۴۲.۵ میلیارد تومان
• هزینه مواد اولیه: حدود ۹۳۰.۴ میلیارد تومان
• کل هزینه تولید: حدود ۹۶۸.۲ میلیارد تومان
• سود ناخالص: حدود ۷۴.۳ میلیارد تومان
• سود عملیاتی: حدود ۶۱.۹ میلیارد تومان
• سود خالص سال مورد بررسی: حدود ۵۵.۹ میلیارد تومان

جدول سود و زیان گزارش این ساختار را به صورت تفصیلی نشان می دهد.

بر این اساس:

این جدول یک نکته بسیار مهم را نشان می دهد:

کارخانه خوراک دام و طیور می تواند گردش مالی بسیار بالایی داشته باشد، اما حاشیه سود آن نسبت به رقم فروش محدود باشد.

بنابراین مدیریت چند درصد اختلاف در قیمت خرید و فروش می تواند اثر بسیار بزرگی بر سود نهایی داشته باشد.

سود هر تن خوراک دام و طیور چقدر است؟

در همان سناریوی تاریخی ظرفیت کامل، میانگین فروش ۴۵ هزار تن محصول در نظر گرفته شده است.

براساس اعداد مدل:

این ارقام قیمت یا سود سال ۱۴۰۵ نیستند و فقط برای نشان دادن نحوه تحلیل اقتصادی یک کارخانه واقعی آورده شده اند.

سود هر تن در شرایط فعلی باید با قیمت روز همان محصول و نهاده های واقعی محاسبه شود.

فرمول محاسبه حاشیه سود

حاشیه سود ناخالص

حاشیه سود ناخالص = سود ناخالص ÷ فروش × ۱۰۰

این شاخص نشان می دهد کارخانه پس از هزینه مستقیم تولید چه مقدار از فروش را حفظ کرده است.

حاشیه سود عملیاتی

حاشیه سود عملیاتی = سود عملیاتی ÷ فروش × ۱۰۰

برای ارزیابی عملکرد خود کارخانه، این شاخص بسیار کاربردی است؛ زیرا هزینه های تولید، اداری و فروش را در نظر می گیرد.

حاشیه سود خالص

حاشیه سود خالص = سود خالص ÷ فروش × ۱۰۰

این شاخص پس از در نظر گرفتن هزینه های مالی نیز محاسبه می شود.

برای مقایسه اقتصادی دو پروژه، باید مشخص شود منظور از «حاشیه سود» کدام یک از این سه شاخص است.

سود تولید خوراک دام و طیور در ظرفیت های مختلف

گزارش مالی نشان می دهد سود کارخانه همراه با افزایش ظرفیت عملی تغییر می کند.

اعداد سود از جدول پیش بینی عملکرد سود و زیان گزارش استخراج شده اند.

نتیجه مهم این است که ظرفیت بالاتر زمانی مفید است که محصول واقعا فروخته شود.

خرید یک خط ۱۰ تن در ساعت، بدون بازار کافی، باعث ایجاد سود نمی شود.

چرا ظرفیت عملی از ظرفیت اسمی مهم تر است؟

ظرفیت اسمی عددی است که خط در شرایط طراحی می تواند تولید کند.

اما ظرفیت عملی تحت تاثیر موارد زیر است:

• توقف دستگاه
• تغییر فرمول
• تعویض قالب
• تعمیرات
• کمبود مواد اولیه
• نبود سفارش
• قطع برق یا گاز
• نظافت خط
• زمان بسته بندی
• ظرفیت انبار

قرار دارد.

اگر کارخانه ای با ظرفیت اسمی ۵۰ هزار تن فقط ۲۰ هزار تن فروش داشته باشد، هزینه استهلاک، پرسنل، نگهداری و بخشی از سربار روی حجم کمتری از محصول تقسیم می شود.

در نتیجه بهای تمام شده هر تن افزایش پیدا می کند.

مهم ترین عامل سود: قیمت مواد اولیه

در مدل مالی پروژه، هزینه مواد اولیه در ظرفیت کامل حدود ۹۳۰.۴ میلیارد تومان بوده است، در حالی که کل فروش حدود ۱,۰۴۲.۵ میلیارد تومان بوده است.

یعنی مواد اولیه به تنهایی نزدیک به ۹۰ درصد فروش را به خود اختصاص داده اند.

این موضوع نشان می دهد چرا واحد خرید در کارخانه خوراک نقش بسیار مهمی دارد.

اثر افزایش ۵ درصدی قیمت مواد اولیه

برای درک حساسیت سود، همان مدل تاریخی را در نظر بگیریم.

سود عملیاتی پایه حدود:

۶۱.۹ میلیارد تومان

بوده است.

اگر فقط هزینه مواد اولیه ۵ درصد افزایش یابد و کارخانه نتواند قیمت فروش را تغییر دهد، افزایش هزینه مواد حدود:

۴۶.۵ میلیارد تومان

خواهد بود.

در این حالت سود عملیاتی به صورت ساده می تواند از حدود:

۶۱.۹ میلیارد تومان

به حدود:

۱۵.۴ میلیارد تومان

کاهش پیدا کند.

این یک تحلیل حساسیت ساده است و سایر تغییرات را ثابت فرض می کند، اما شدت اثر نهاده بر سود را به خوبی نشان می دهد.

اثر کاهش ۵ درصدی قیمت فروش

در همان مدل:

فروش ظرفیت کامل حدود ۱,۰۴۲.۵ میلیارد تومان است.

کاهش ۵ درصدی قیمت فروش حدود:

۵۲.۱ میلیارد تومان

از درآمد کم می کند.

اگر هزینه تولید ثابت بماند، سود عملیاتی می تواند از حدود ۶۱.۹ میلیارد تومان به کمتر از ۱۰ میلیارد تومان برسد.

بنابراین رقابت قیمتی شدید می تواند سود کارخانه را به سرعت کاهش دهد.

نتیجه تحلیل حساسیت

اعداد فوق فقط یک شبیه سازی تک متغیره بر پایه مدل تاریخی گزارش هستند و پیش بینی سود سال ۱۴۰۵ نیستند.

پیام اصلی جدول این است:

در صنعتی با حاشیه سود محدود، تغییر کوچک قیمت نهاده یا فروش می تواند سود را چند برابر تغییر دهد.

چه عواملی سود کارخانه خوراک دام را افزایش می دهند؟

خرید مناسب نهاده

خرید مناسب لزوما به معنی خرید ارزان ترین ماده نیست. باید قیمت، کیفیت، رطوبت، ارزش غذایی و هزینه حمل هم زمان بررسی شوند.

این موضوع در مقاله مواد اولیه تولید خوراک دام و طیور با جزئیات بیشتری بررسی شده است.

افزایش ظرفیت عملی

استفاده بیشتر از ظرفیت باعث سرشکن شدن هزینه های ثابت می شود.

اما افزایش تولید بدون بازار فروش فقط موجودی محصول را بالا می برد.

کاهش ضایعات

ضایعات ممکن است در:

• تخلیه
• انتقال
• آسیاب
• غبارگیری
• پلت
• سرند
• بسته بندی

ایجاد شوند. حتی کاهش کسری کوچک از درصد ضایعات در کارخانه بزرگ می تواند اثر مالی قابل توجهی داشته باشد.

افزایش راندمان انرژی

آسیاب و پرس پلت از مصرف کنندگان مهم برق هستند.

انتخاب مناسب:

• توری
• چکش
• قالب
• رولر
• موتور
• تنظیم خط

می تواند مصرف انرژی هر تن را کاهش دهد.

کاهش توقفات خط

هر ساعت توقف خط صنعتی می تواند:

• تولید را کاهش دهد
• هزینه پرسنل را بدون تولید افزایش دهد
• تحویل سفارش را به تاخیر بیندازد

تعمیرات پیشگیرانه در بسیاری از موارد ارزان تر از توقف اضطراری است.

کنترل دوره وصول مطالبات

ممکن است فروش روی کاغذ سودآور باشد، اما وجه آن چند ماه بعد دریافت شود.

این موضوع باعث افزایش نیاز به سرمایه در گردش می شود.

در کارخانه خوراک باید بین:

• فروش نقدی
• فروش کوتاه مدت
• فروش اعتباری بلند مدت

تفاوت گذاشته شود.

فروش اعتباری چگونه سود را کاهش می دهد؟

فرض کنید کارخانه محصول خود را با سود مناسب بفروشد، اما پول فروش چهار ماه بعد دریافت شود.

در این چهار ماه کارخانه باید دوباره:

• ذرت
• کنجاله
• مکمل
• حقوق
• انرژی

را پرداخت کند.

اگر نقدینگی کافی وجود نداشته باشد، کارخانه مجبور به دریافت تسهیلات یا کاهش تولید می شود.

بنابراین سود حسابداری بالا لزوما به معنی جریان نقدی مناسب نیست.

نقش سرمایه در گردش در سود

در مدل مالی گزارش، سرمایه ثابت حدود ۵۴.۲ میلیارد تومان بوده، اما سرمایه در گردش حدود ۱۵۶.۴ میلیارد تومان محاسبه شده است. یعنی حدود ۷۴ درصد کل منابع مورد نیاز پروژه به سرمایه در گردش مربوط بوده است.

این موضوع نشان می دهد:

در کارخانه خوراک، داشتن دستگاه بدون نقدینگی کافی برای خرید نهاده، مزیت اقتصادی ایجاد نمی کند.

سرمایه در گردش باید قبل از راه اندازی کارخانه تامین شود، نه زمانی که موجودی مواد به پایان رسیده است.

نقطه سر به سر کارخانه خوراک دام و طیور

نقطه سر به سر سطحی از فروش است که درآمد و هزینه برابر می شوند.

در این نقطه:

سود = صفر

اما کارخانه نیز زیان عملیاتی ندارد.

گزارش مالی پروژه برای سال های مختلف بهره برداری، درصد فروش در نقطه سر به سر را حدود ۲۳ تا ۲۷ درصد نشان می دهد.

این بدان معناست که در مدل مذکور، کارخانه بعد از عبور از سطح مشخصی از فروش شروع به ایجاد سود عملیاتی می کند.

البته نقطه سر به سر هر پروژه با توجه به:

• سرمایه گذاری
• حقوق
• استهلاک
• نرخ بهره
• قیمت محصول
• هزینه مواد

متفاوت است.

چرا نقطه سر به سر پایین می تواند مزیت باشد؟

هرچه نقطه سر به سر پایین تر باشد، کارخانه برای پوشش هزینه های ثابت به فروش کمتری نیاز دارد.

مثلا اگر دو کارخانه ظرفیت یکسان داشته باشند:

A: نقطه سر به سر ۳۰ درصد

B: نقطه سر به سر ۵۵ درصد

کارخانه A در شرایط افت بازار انعطاف بیشتری دارد.

اما پایین بودن نقطه سر به سر به تنهایی برای سرمایه گذاری کافی نیست؛ سود، جریان نقدی و سرمایه در گردش نیز باید بررسی شوند.

دوره بازگشت سرمایه کارخانه خوراک دام

در گزارش مالی مورد بررسی، دوره بازگشت سرمایه حدود:

۳.۸۹ سال

محاسبه شده است.

نرخ بازده داخلی یا IRR نیز در همان مدل:

۳۴.۱ درصد اعلام شده است.

این شاخص ها مربوط به مفروضات پروژه زمستان ۱۴۰۳ هستند و برای پروژه جدید نباید بدون محاسبه مجدد استفاده شوند.

در یک پروژه جدید ممکن است دوره بازگشت:

• کمتر از ۴ سال
• ۵ سال
• ۷ سال
• یا حتی بیشتر

باشد. عامل تعیین کننده، جریان نقدی واقعی پروژه است.

نرخ بازده داخلی یا IRR چیست؟

IRR نرخی است که ارزش فعلی جریان های نقدی آینده پروژه را با سرمایه گذاری اولیه متعادل می کند.

به زبان ساده:

هرچه IRR بالاتر باشد، پروژه از نظر مالی جذاب تر به نظر می رسد، اما فقط در صورتی که مفروضات آن منطقی باشند.

IRR بالا با فرضیات غیر واقعی ارزش تصمیم گیری ندارد.

چه فرضیاتی بیشترین تاثیر را بر IRR دارند؟

در کارخانه خوراک:

1. قیمت فروش
2. قیمت مواد اولیه
3. ظرفیت عملی
4. سرمایه در گردش
5. سرمایه ثابت
6. نرخ تسهیلات
7. دوره وصول مطالبات
8. تعداد روز کاری

بیشترین اهمیت را دارند.

آیا سود کارخانه در سال اول کمتر است؟

معمولا بله.

دلایل:

• کارخانه هنوز بازار کامل ندارد.
• ظرفیت عملی پایین تر است.
• اپراتورها در دوره یادگیری هستند.
• توقفات اولیه بیشتر است.
• شبکه فروش در حال توسعه است.
• هزینه معرفی محصول وجود دارد.

در گزارش نیز ظرفیت سال اول ۷۰ درصد در نظر گرفته شده و به تدریج به ۱۰۰ درصد می رسد.

فرض فعالیت ۱۰۰ درصدی کارخانه از ماه اول معمولا برای امکان سنجی محافظه کارانه مناسب نیست.

سود خوراک دام بیشتر است یا خوراک طیور؟

پاسخ ثابت وجود ندارد.هر محصول ساختار هزینه و بازار متفاوتی دارد.

خوراک طیور

معمولا بازار بزرگ و رقابتی دارد.

خوراک دام

ممکن است تنوع مواد بیشتری داشته باشد و بازار منطقه ای آن اهمیت زیادی دارد.

خوراک آبزیان

قیمت فروش بالاتر است، اما مواد اولیه و فناوری آن نیز گران تر هستند.

در گزارش تاریخی، قیمت فروش محصولات آبزیان از خوراک دام و طیور بالاتر بوده است، اما هزینه مواد اولیه آن نیز بسیار بیشتر بوده است.

بنابراین مقایسه باید براساس:

سود هر تن و سرمایه مورد نیاز

انجام شود، نه فقط قیمت فروش.

آیا تولید کنسانتره سود بیشتری دارد؟

ممکن است، اما همیشه نه.

کنسانتره:

• ارزش افزوده بالاتری می تواند داشته باشد.
• حجم حمل کمتری دارد.
• فرمولاسیون تخصصی تری نیاز دارد.

ولی:

• رقابت برند اهمیت بیشتری دارد.
• کیفیت باید پایدار باشد.
• مکمل و ریزمغذی سهم بیشتری دارند.
• بازار نیازمند اعتماد است.

برای تعیین سود باید قیمت و فرمول واقعی محصول بررسی شود.

سود تولید دان مرغ چگونه محاسبه می شود؟

برای محاسبه سود دان مرغ می توان این ساختار را استفاده کرد:

درآمد هر تن

قیمت فروش یک تن دان

منهای:

مواد اولیه

• ذرت
• سویا
• روغن
• مواد معدنی
• مکمل
• افزودنی
• کیسه

منهای:

هزینه تبدیل

• برق
• گاز
• بخار
• حقوق
• استهلاک
• تعمیرات
• بسته بندی
• آزمایشگاه

منهای:

هزینه فروش و مالی

نتیجه:

سود خالص هر تن

کدام محصول را تولید کنیم؟

پاسخ باید از بازار شروع شود.

قبل از طراحی سبد محصول بررسی کنید:

• مرغداری های منطقه چه خوراکی مصرف می کنند؟
• دامداری ها خوراک کامل می خرند یا خودشان میکس می کنند؟
• چه برندهایی فعال هستند؟
• قیمت رقبا چقدر است؟
• فروش نقدی است یا اعتباری؟
• فاصله مشتری تا کارخانه چقدر است؟

محصولی که بالاترین سود تئوری را دارد، اگر فروش نداشته باشد بهترین محصول نیست.

نقش کیفیت در سود

کاهش هزینه با استفاده از ماده ارزان، اگر باعث افت عملکرد دام یا طیور شود، در بلند مدت فروش کارخانه را کاهش می دهد.

مشتری صنعتی فقط قیمت کیسه را بررسی نمی کند.

او نتیجه مصرف را می بیند:

• ضریب تبدیل
• رشد
• تولید شیر
• تخم گذاری
• سلامت گله
• یکنواختی

بنابراین کیفیت پایدار می تواند قدرت قیمت گذاری کارخانه را افزایش دهد.

برند چگونه حاشیه سود را افزایش می دهد؟

کارخانه هایی که فقط محصول Commodity تولید می کنند بیشتر وارد رقابت قیمتی می شوند.

اما محصولاتی با:

• فرمول تخصصی
• خدمات تغذیه
• مشاوره
• کنترل کیفیت
• ردیابی
• نتایج اثبات شده

می توانند قدرت برند بیشتری ایجاد کنند.

هدف نباید فقط فروش «دان» باشد، بلکه باید ارزش عملکردی برای مشتری ایجاد شود.

هزینه حمل چه تاثیری بر سود دارد؟

خوراک دام و طیور محصول حجیمی است.

فاصله زیاد کارخانه از بازار می تواند:

• هزینه حمل را افزایش دهد
• زمان تحویل را بالا ببرد
• قیمت قابل رقابت کارخانه را کاهش دهد

به همین دلیل مکان یابی فقط براساس قیمت زمین انجام نمی شود.

در گزارش اصلی نیز فاصله از منابع مواد اولیه و بازار مصرف به عنوان یکی از عوامل موثر بر قیمت تمام شده شناخته شده است.

آیا صادرات خوراک دام سودآور است؟

صادرات ممکن است فرصت ایجاد کند، اما باید جداگانه تحلیل شود.

هزینه های صادرات شامل:

• حمل داخلی
• تشریفات
• بسته بندی
• استاندارد
• حمل خارجی
• بازاریابی
• ریسک وصول وجه
• تغییر نرخ ارز

است.

ممکن است قیمت صادراتی بالاتر باشد، اما هزینه و ریسک آن نیز بیشتر باشد.

سه سناریوی سودآوری کارخانه

سناریوی بدبینانه

• مواد اولیه گران
• ظرفیت کمتر از ۵۰ درصد
• فروش اعتباری
• رقابت قیمتی
• مطالبات بالا

نتیجه: سود محدود یا زیان.

سناریوی میانه

• تامین نسبتا پایدار
• ظرفیت ۶۰ تا ۷۵ درصد
• ترکیب فروش نقد و اعتبار
• کنترل ضایعات

نتیجه: سود قابل قبول با وابستگی زیاد به سرمایه در گردش.

سناریوی خوش بینانه

• خرید مناسب مواد
• ظرفیت بیش از ۸۰ درصد
• قراردادهای پایدار
• دوره وصول کوتاه
• محصول با کیفیت

نتیجه: افزایش محسوس سود و کاهش دوره بازگشت.

چه عددی را در مقاله سال ۱۴۰۵ منتشر کنیم؟

برای سال ۱۴۰۵، انتشار جمله ای مانند:

«سود کارخانه خوراک دام ۳۰ درصد است»

حرفه ای نیست.

یا:

«درآمد کارخانه ۵۰۰ میلیارد تومان است»

بدون ظرفیت و قیمت مبنا اعتبار ندارد.

مدل مناسب انتشار:

سودآوری کارخانه خوراک دام تابع قیمت روز نهاده، قیمت فروش، ظرفیت عملی و شرایط فروش است. در یک سناریوی تاریخی ۴۵ هزار تنی آسان مشاور، حاشیه سود خالص حدود ۵ درصد و IRR حدود ۳۴ درصد محاسبه شده بود؛ اما برای پروژه ۱۴۰۵ تمام داده ها باید با قیمت روز بازسازی شوند.

این مدل هم پاسخ کاربر را می دهد و هم مخاطب را گمراه نمی کند.

برای محاسبه سود سال ۱۴۰۵ چه اطلاعاتی لازم است؟

حداقل این داده ها:

بدون این اطلاعات، عدد سود فقط حدس خواهد بود.

مدل ساده محاسبه سود کارخانه

مرحله اول

فروش سالیانه:

ظرفیت عملی × قیمت فروش

مرحله دوم

هزینه مواد:

مصرف هر ماده × قیمت روز

مرحله سوم

هزینه تبدیل:

• نیروی انسانی
• انرژی
• تعمیرات
• استهلاک
• بسته بندی

مرحله چهارم

سود عملیاتی:

فروش – هزینه عملیات

مرحله پنجم

سود خالص:

سود عملیاتی – هزینه مالی – سایر هزینه ها

شاخص هایی که سرمایه گذار باید دنبال کند

فقط سود خالص را بررسی نکنید.

حداقل این شاخص ها باید در داشبورد کارخانه باشند:

• فروش به تن
• فروش ریالی
• حاشیه سود هر محصول
• هزینه مواد هر تن
• مصرف برق هر تن
• ضایعات
• ظرفیت عملی
• مطالبات
• دوره وصول
• موجودی مواد
• سود عملیاتی
• جریان نقدی

کارخانه ممکن است سود حسابداری داشته باشد اما به دلیل مطالبات بالا دچار کمبود نقدینگی شود.

مهم ترین اهرم های سود کارخانه

اگر بخواهیم عوامل را اولویت بندی کنیم:

بنابراین تمرکز فقط روی کاهش نیروی انسانی، در حالی که خرید مواد کنترل نشده است، معمولا تاثیر محدودی دارد.

چه زمانی احداث کارخانه توجیه ندارد؟

طرح ممکن است از نظر اقتصادی ضعیف باشد اگر:

• بازار منطقه اشباع باشد
• نهاده مطمئن وجود نداشته باشد
• سرمایه در گردش تامین نشود
• ظرفیت بیش از بازار انتخاب شود
• قیمت فروش کمتر از بهای تمام شده باشد
• وصول مطالبات طولانی باشد
• حمل مواد و محصول گران باشد

در چنین شرایطی کاهش قیمت دستگاه، مشکل اصلی پروژه را حل نمی کند.

چه زمانی کارخانه جذاب تر می شود؟

شرایط بهتر زمانی ایجاد می شود که:

• مواد اولیه در دسترس باشد
• مشتریان در محدوده مناسب باشند
• قرارداد فروش وجود داشته باشد
• محصول تخصصی تولید شود
• سرمایه در گردش کافی باشد
• تجهیزات متناسب با ظرفیت انتخاب شوند
• کیفیت قابل اثبات باشد

تفاوت سود حسابداری و جریان نقدی

ممکن است صورت سود و زیان نشان دهد کارخانه ۵۰ میلیارد تومان سود دارد.

اما اگر:

• ۲۰۰ میلیارد تومان طلب از مشتری
• ۱۰۰ میلیارد تومان موجودی
• بدهی تامین کننده
• قسط بانک

وجود داشته باشد، وضعیت نقدینگی می تواند متفاوت باشد.

به همین دلیل گزارش امکان سنجی باید علاوه بر سود و زیان، جریان نقدی داشته باشد.

گزارش پروژه آسان مشاور نیز برای سال های بهره برداری جریان ورودی، خروجی، سرمایه در گردش و مازاد نقدی را جداگانه محاسبه کرده است.

آیا IRR مهم تر است یا سود؟

هر دو مهم هستند، اما کاربرد متفاوتی دارند.

سود: عملکرد یک دوره را نشان می دهد.

IRR: جذابیت جریان نقدی کل پروژه را در طول عمر اقتصادی بررسی می کند.

دوره بازگشت: نشان می دهد چه زمانی سرمایه اولیه برمی گردد.

NPV: ارزش امروز جریان نقدی آینده را نشان می دهد.

تصمیم سرمایه گذاری حرفه ای نباید فقط براساس یکی از این شاخص ها باشد.

چه اطلاعاتی در طرح توجیهی اختصاصی سودآوری ارائه می شود؟

مقاله عمومی فقط منطق اقتصادی را توضیح می دهد.

در گزارش اختصاصی باید موارد زیر محاسبه شوند:

• ظرفیت واقعی
• قیمت فروش
• مقدار فروش
• مواد اولیه
• هزینه هر ماده
• حقوق
• انرژی
• تعمیرات
• استهلاک
• هزینه فروش
• سرمایه در گردش
• سرمایه ثابت
• تامین مالی
• سود ناخالص
• سود عملیاتی
• سود خالص
• نقطه سر به سر
• جریان نقدی
• NPV
• IRR
• دوره بازگشت
• تحلیل حساسیت

همچنین برای قیمت:

• مواد اولیه +۱۰ درصد
• قیمت فروش -۱۰ درصد
• ارز افزایشی
• کاهش ظرفیت

سناریوهای جداگانه بررسی می شوند.

چک لیست مطالعات صنعتی نیز تاکید دارد که در مقاله عمومی بهتر است بازه و سناریو منتشر شود و عدد ثابت و سریع المنقضی به عنوان نتیجه قطعی ارائه نشود.

جمع بندی

سود تولید خوراک دام و طیور بیش از هر چیز به مدیریت مواد اولیه و فروش وابسته است. در یک کارخانه صنعتی، گردش مالی می تواند بسیار بزرگ باشد اما بخش عمده آن دوباره برای خرید نهاده مصرف شود.

در سناریوی تاریخی ۴۵ هزار تنی بررسی شده:

• فروش ظرفیت کامل حدود ۱,۰۴۲.۵ میلیارد تومان
• حاشیه سود خالص حدود ۵.۴ درصد
• IRR حدود ۳۴.۱ درصد
• دوره بازگشت حدود ۳.۹ سال

بوده است. اما این ارقام را نباید به عنوان وضعیت امروز بازار در نظر گرفت.

برای پروژه جدید باید قیمت روز ذرت، کنجاله، جو، مکمل، محصول نهایی و هزینه های کارخانه هم زمان در مدل قرار گیرند.

نکته مهم این صنعت این است:

تغییر چند درصدی قیمت نهاده یا قیمت فروش می تواند بخش بزرگی از سود کارخانه را جابه جا کند.

به همین دلیل مطالعه امکان سنجی باید پیش از خرید تجهیزات و با چند سناریوی مالی انجام شود.

سؤالات متداول

سود تولید خوراک دام و طیور چند درصد است؟

عدد ثابتی ندارد. در یک مدل تاریخی ۴۵ هزار تنی آسان مشاور، حاشیه سود خالص حدود ۵.۴ درصد فروش محاسبه شده است. برای پروژه جدید باید قیمت روز مواد و محصول استفاده شود.

درآمد کارخانه خوراک دام چقدر است؟

درآمد به ظرفیت و قیمت فروش بستگی دارد. یک کارخانه صنعتی با ظرفیت بالا می تواند گردش مالی بسیار بزرگی داشته باشد، اما درآمد با سود تفاوت دارد.

سود هر تن خوراک چقدر است؟

در سناریوی تاریخی گزارش، سود خالص متوسط در ظرفیت کامل حدود ۱.۲ میلیون تومان برای هر تن بوده است. این عدد مربوط به قیمت های زمان گزارش است و برای سال ۱۴۰۵ باید دوباره محاسبه شود.

بیشترین هزینه کارخانه چیست؟

در بسیاری از کارخانه ها مواد اولیه مهم ترین هزینه هستند. در مدل بررسی شده، مواد اولیه نزدیک به ۹۰ درصد فروش را تشکیل می دادند.

افزایش قیمت ذرت و سویا چه اثری دارد؟

اگر کارخانه نتواند قیمت فروش را افزایش دهد، حتی رشد چند درصدی قیمت نهاده می تواند بخش بزرگی از سود را کاهش دهد.

دوره بازگشت سرمایه چقدر است؟

در گزارش تاریخی مورد بررسی حدود ۳.۹ سال بوده است. دوره واقعی می تواند با توجه به قیمت، ظرفیت و سرمایه گذاری بسیار متفاوت باشد.

آیا ظرفیت بیشتر یعنی سود بیشتر؟

فقط زمانی که محصول تولید شده فروش برود. ظرفیت بلااستفاده باعث افزایش هزینه سرانه می شود.

نقطه سر به سر چیست؟

سطحی از فروش است که درآمد و هزینه برابر می شوند و سود صفر است. در مدل مورد بررسی نقطه سر به سر در سال های مختلف حدود ۲۳ تا ۲۷ درصد فروش بوده است.

خوراک طیور سودآورتر است یا دام؟

پاسخ ثابت ندارد. سود هر محصول باید براساس مواد اولیه، قیمت فروش، بازار و ظرفیت محاسبه شود.

آیا فروش اعتباری روی سود اثر دارد؟

بله. حتی اگر سود حسابداری تغییر نکند، فروش اعتباری سرمایه در گردش مورد نیاز و هزینه مالی کارخانه را افزایش می دهد.