پرش به محتوای اصلی
آسان مشاورمشاوره سرمایه گذاری و کسب و کار
خانه
خدمات تخصصی
دسترسی سریعخدمات تخصصی
مشاهده همه
مطالعات و تحقیقاتمشاهده جزئیات این حوزه
خدمات فنی مهندسیمشاهده جزئیات این حوزه
خدمات مشاورهمشاهده جزئیات این حوزه
طرح های توجیهی
دسترسی سریعطرح های توجیهی
مشاهده همه
طرح تولید
  • طرح صنعتی
  • طرح معدنی
طرح احداث
  • طرح استارتاپی
  • طرح خدماتی
  • طرح کشاورزی
  • طرح دامپروری
  • مشاهده همه زیرشاخه ها
پروژه های انجام شده
دسترسی سریعپروژه های انجام شده
مشاهده همه
گزارش امکان سنجیمشاهده جزئیات این حوزه
گزارش بیزینس پلنمشاهده جزئیات این حوزه
گزارش مطالعات بازارمشاهده جزئیات این حوزه
گزارش مطالعات فرصت های سرمایه گذاریمشاهده جزئیات این حوزه
گزارش بوم مدلمشاهده جزئیات این حوزه
گزارش مطالعات فنیمشاهده جزئیات این حوزه
دانشنامه
درباره ما
تماس با ما
درخواست مشاوره
در آسان مشاور جستجو کنید
آسان مشاورمشاوره سرمایه گذاری و کسب و کار
  • خانه
  • خدمات تخصصی
    • مطالعات و تحقیقات
    • خدمات فنی مهندسی
    • خدمات مشاوره
  • طرح های توجیهی
    • طرح تولید
      • طرح صنعتی
      • طرح معدنی
    • طرح احداث
      • طرح استارتاپی
      • طرح خدماتی
      • طرح کشاورزی
      • طرح دامپروری
      • طرح آبزی پروری
      • طرح پرورش طیور
  • پروژه های انجام شده
    • گزارش امکان سنجی
    • گزارش بیزینس پلن
    • گزارش مطالعات بازار
    • گزارش مطالعات فرصت های سرمایه گذاری
    • گزارش بوم مدل
    • گزارش مطالعات فنی
    • نقشه جانمایی (سایت پلان)
  • دانشنامه
  • درباره ما
  • تماس با ما
درخواست مشاوره۰۹۱۲ ۸۵۱ ۰۸۲۰
آسان مشاورمسیر روشن برای تصمیم های مهم
آسان مشاور
  • خانه
  • خدمات تخصصی
    • مطالعات و تحقیقات
    • خدمات فنی مهندسی
    • خدمات مشاوره
  • طرح های توجیهی
    • طرح تولید
      • طرح صنعتی
      • طرح معدنی
    • طرح احداث
      • طرح استارتاپی
      • طرح خدماتی
      • طرح کشاورزی
      • طرح دامپروری
      • طرح آبزی پروری
      • طرح پرورش طیور
  • پروژه های انجام شده
    • گزارش امکان سنجی
    • گزارش بیزینس پلن
    • گزارش مطالعات بازار
    • گزارش مطالعات فرصت های سرمایه گذاری
    • گزارش بوم مدل
    • گزارش مطالعات فنی
    • نقشه جانمایی (سایت پلان)
  • دانشنامه
  • درباره ما
  • تماس با ما
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
0820 851 0912
آسان مشاور
  • خانه
  • خدمات تخصصی
    • مطالعات و تحقیقات
    • خدمات فنی مهندسی
    • خدمات مشاوره
  • طرح های توجیهی
    • طرح تولید
      • طرح صنعتی
      • طرح معدنی
    • طرح احداث
      • طرح استارتاپی
      • طرح خدماتی
      • طرح کشاورزی
      • طرح دامپروری
      • طرح آبزی پروری
      • طرح پرورش طیور
  • پروژه های انجام شده
    • گزارش امکان سنجی
    • گزارش بیزینس پلن
    • گزارش مطالعات بازار
    • گزارش مطالعات فرصت های سرمایه گذاری
    • گزارش بوم مدل
    • گزارش مطالعات فنی
    • نقشه جانمایی (سایت پلان)
  • دانشنامه
  • درباره ما
  • تماس با ما
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
0820 851 0912
آسان مشاور
بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
خانه طرح توجیهی طرح احداث طرح کشاورزی

طرح توجیهی کشت گیاه باریجه

توسط ملیکا مزگی نژاد
۱۴۰۴/۰۸/۲۴
در طرح کشاورزی
طرح کشت گیاه باریجه

طرح توجیهی کشت گیاه باریجه برای سرمایه گذاری مفید است که پیش از اعلام هزینه احداث و سود احتمالی، سه پرسش را روشن کند: آیا گونه باریجه در محل مورد نظر به طور پایدار مستقر می شود، چند بوته سالم در سال های بعد قابلیت برداشت غیرمخرب صمغ دارند و مقدار واقعی محصول فروختنی در برابر هزینه های چند سال انتظار چقدر است؟ این مقاله درباره کشت هدفمند Ferula gummosa Boiss. در زمین کشاورزی دارای حق استفاده قانونی و فروش صمغ خام باریجه است. بهره برداری تجاری از مراتع طبیعی، احداث کارخانه اسانس گیری و خرید و فروش صمغ سایر گونه ها فعالیت هایی متفاوت اند و نباید درآمد و هزینه آنها با یک مزرعه تازه احداث شده ترکیب شود.

باریجه یک گیاه دارویی و صنعتی چندساله است، اما مانند گیاهان دارویی یک ساله نمی توان در پایان نخستین فصل از هر هکتار آن محصول اقتصادی قطعی انتظار داشت. مسئله اساسی این طرح، شکاف میان تعداد بذر کاشته شده، بوته مستقر، بوته بالغ، بوته مجاز و مناسب برداشت و سرانجام صمغ قابل فروش است. سناریوی عددی این مقاله تنها یک مدل مطالعاتی برای شناسایی گلوگاه هاست؛ نه پیش بینی عملکرد قطعی یک قطعه زمین، نرخ بازده تضمینی یا جایگزین استعلام رسمی و آزمایش میدانی.

فهرست مطالب
  1. باریجه چیست و محصول اقتصادی آن کدام است؟
  2. انتخاب مدل اجرایی؛ مزرعه جدید یا بهره برداری از مرتع؟
  3. تناسب اقلیم و انتخاب محل احداث مزرعه باریجه
  4. خاک مناسب، آزمایش مزرعه و برآورد نیاز آبی
  5. بذر باریجه، خواب شکنی و روش تکثیر قابل اتکا
  6. مراحل اجرای طرح از آماده سازی زمین تا استقرار
  7. زمان و روش استحصال صمغ باریجه با حفظ بوته
  8. عملکرد صمغ باریجه در هکتار؛ از تعداد بوته تا فروش واقعی
  9. تجهیزات، نهاده ها و زیرساخت مورد نیاز
  10. کنترل کیفیت، پاکسازی و شرایط تحویل صمغ
  11. مجوز کشت باریجه و مقررات استحصال صمغ در ایران
  12. بازار فروش باریجه و جایگاه صادراتی آن
  13. پیش بینی وضعیت سرمایه گذاری طرح توجیهی کشت گیاه باریجه
  14. ریسک های اصلی و شروط توقف سرمایه گذاری
  15. کد HS برای صمغ طبیعی باریجه
  16. کد ISIC فعالیت کشت باریجه
  17. جمع بندی امکان سنجی کشت گیاه باریجه
  18. سؤالات متداول

باریجه چیست و محصول اقتصادی آن کدام است؟

باریجه با نام علمی Ferula gummosa از تیره چتریان یا Apiaceae است. بانک گیاه شناسی باغ گیاه شناسی سلطنتی کیو نام علمی این گونه را پذیرفته و محدوده بومی آن را بخش هایی از ایران و آسیای مرکزی ثبت کرده است. در بازار، واژه «گالبانوم» یا Galbanum ممکن است به صمغ معطر چند گیاه نزدیک اشاره کند؛ بنابراین نام عامیانه به تنهایی برای خرید بذر، قرارداد فروش یا ارائه گواهی کیفیت کافی نیست. شناسایی صحیح گونه، محل منشا بذر و در صورت ضرورت تایید نمونه توسط کارشناس گیاه شناسی از نخستین تصمیم های طرح است.

محصول اصلی در این بررسی اولئوگام رزین است؛ مخلوطی طبیعی از اجزای صمغی، رزینی و ترکیبات فرار معطر که از بافت های مناسب گیاه تراوش می کند و پس از جمع آوری و آماده سازی به صورت توده یا دانه های صمغ عرضه می شود. این محصول با اسانس تقطیرشده، عصاره حلالی، ریشه خشک و بذر تکثیری یکسان نیست. هر یک از این کالاها مشخصات کیفی، مشتری، مجوز و بهای تمام شده متفاوت دارند. پژوهش شیمیایی صمغ باریجه نیز بر تغییر ترکیبات ترشحات در ارتباط با وضعیت اکولوژیک تاکید دارد؛ از این رو وزن صمغ به تنهایی معیار کافی ارزش تجاری نیست.

بسیاری از جمعیت های باریجه تک بارزا هستند؛ یعنی پس از چند سال ذخیره سازی در ریشه، یک بار وارد مرحله گلدهی و بذرآوری می شوند و سپس گیاه مادر از بین می رود. گزارش علمی درباره این گونه، گلدهی نهایی معمول را در حدود ۶ تا ۸ سالگی در برخی جمعیت های طبیعی ذکر می کند، اما این دامنه را نباید برای همه اکوتیپ ها و شرایط کشت تاریخ ثابت فرض کرد. حتی گزارش هایی درباره نمونه های چندبارزا وجود دارد؛ در نتیجه طراحی برداشت و جایگزینی بوته باید بر پایه شناخت جمعیت واقعی و پایش چندساله باشد.

انتخاب مدل اجرایی؛ مزرعه جدید یا بهره برداری از مرتع؟

سه فعالیت که گاهی زیر عنوان واحد «طرح کشت باریجه» قرار می گیرند، از نظر حقوقی و اقتصادی مستقل اند. برای شناخت تفاوت گیاهان صمغ دار، بررسی طرح کشت گیاه آنغوزه در کنار این متن می تواند مفید باشد؛ باریجه و آنغوزه با وجود هم خانواده بودن، گونه و نظام تولید یکسان ندارند. در مزرعه جدید، سرمایه گذار بابت تامین بذر، آماده سازی زمین، استقرار و مراقبت چندساله پرداخت می کند و تا رسیدن بوته ها به شرایط قابل برداشت، درآمد صمغ ندارد. در احیای مرتع، هدف نخست تقویت پوشش گیاهی و بازسازی زادآوری طبیعی است و برداشت احتمالی تابع طرح مرتعداری و مجوز مربوط است. در برداشت از رویشگاه موجود، موجودی بوته های بالغ از قبل شکل گرفته است؛ از این رو درآمد کوتاه مدت آن را نمی توان معادل درآمد مزرعه تازه کشت شده گرفت.

مدل فعالیت مزیت احتمالی محدودیت تعیین کننده
کشت تجاری در زمین کشاورزی امکان ثبت تراکم، مراقبت و ردیابی هر قطعه هزینه استقرار، تلفات و انتظار چندساله تا فروش
کپه کاری و احیای مرتع سازگاری با مدیریت اکولوژیک عرصه و بازسازی جمعیت تابع طرح و مجوز منابع طبیعی و محدودیت برداشت
استحصال از رویشگاه طبیعی وجود بخشی از بوته های آماده برداشت حق بهره برداری، هزینه احیا، سهم مجاز برداشت و ناپایداری عرضه
فرآوری صمغ و تولید اسانس امکان عرضه محصول استاندارد با ارزش افزوده بیشتر نیاز به خوراک کافی، تجهیزات، آزمایشگاه، بازار و مجوز متفاوت

برای سناریوی مبنای این مقاله، مالکیت یا اجاره قانونی یک قطعه ۵ هکتاری در منطقه فرضی مرتفع با اقلیم سرد زمستانی در ایران و ۴.۵ هکتار خالص قابل کشت در نظر گرفته می شود. این انتخاب به معنای تایید کشت باریجه در یک شهرستان مشخص نیست. پیش از خرید یا اجاره، باید با داده های هواشناسی محل، آزمون خاک و آب، وضعیت حقوقی زمین و کشت آزمایشی تطبیق داده شود. استفاده از مسیر دسترسی و فضاهای خدماتی، ۰.۵ هکتار از سطح کل را در سناریو اشغال می کند.

تناسب اقلیم و انتخاب محل احداث مزرعه باریجه

وجود باریجه در یک استان به معنی مناسب بودن همه اراضی آن استان نیست. یک مزرعه در دامنه سرد و زهکش دار ممکن است با مزرعه ای در دشت گرم همان شهرستان اختلاف بزرگی در طول خواب زمستانه، دمای خاک، زمان سبز شدن و بقای نهال داشته باشد. در مقاله بررسی ترکیب سسکوئی ترپن های باریجه، ارتفاع حدود ۱۸۰۰ تا ۳۰۰۰ متر و بارندگی تقریبی ۲۵۰ تا ۵۰۰ میلی متر در سال برای رویشگاه های مورد اشاره نقل شده است. این اعداد توصیف زیستگاه های مطالعه شده هستند، نه محدوده قطعی تجویز کشت، حداقل حقابه یا تضمین موفقیت در تمام مناطق ایران.

ارتفاع، جهت دامنه و سرمای زمستان

گیاه برای شکستن خواب بذر و شروع رشد با شرایط سرمایی و رطوبتی فصلی سازگار شده است. مطالعه سال ۲۰۲۱ درباره زیستگاه های باریجه در زنجان حضور گونه را در نمونه های بررسی شده در ارتفاع بیش از حدود ۲۲۰۰ متر، همراه با ویژگی های مشخص خاک و شیب، گزارش می کند. مطالعه سال ۱۳۹۴ درباره کاشت بذر نیز نشان داد که جهت دامنه بر رویش اثر دارد و در عرصه همان آزمایش، دامنه شمالی نسبت به جهات دیگر رویش بیشتری داشت. این دو پژوهش با محل و روش متفاوت انجام شده اند؛ بنابراین نمی توان از آنها نتیجه گرفت که همیشه دامنه شمالی یا همیشه یک ارتفاع خاص بهترین انتخاب است.

پیش از انتخاب محل باید توزیع ماهانه دمای حداقل و حداکثر، تعداد دوره های یخبندان، پوشش برف، تاریخ ذوب برف، طول فصل رشد و وقوع گرمای غیرمعمول بررسی شود. سرمای زمستان برای خواب شکنی بذر سودمند است، اما یخبندان شدید بدون پوشش مناسب خاک، جابه جایی خاک بر اثر یخ زدگی و باد خشک کننده می تواند استقرار گیاهچه را کاهش دهد. شدت تابش و دمای سطح خاک در دوره رشد زودهنگام نیز ممکن است از میانگین دمای هوا مهم تر باشد.

بارش، رواناب و مخاطرات خشکسالی

بارندگی سالانه به تنهایی نیاز آبی مزرعه را تعیین نمی کند. ممکن است دو منطقه بارش سالانه یکسان داشته باشند، اما یکی در پاییز و زمستان بارش موثر دریافت کند و دیگری عمده بارش را در رخدادهای تند و همراه با رواناب از دست بدهد. ارزیابی مناسب، مجموع بارش در دوره سرمادهی طبیعی، آب قابل ذخیره در لایه ریشه، بارش بهاره و شدت خشکسالی هنگام رشد فعال گیاه را جداگانه بررسی می کند. تصمیم به آبیاری مکمل باید براساس کسری رطوبت قابل استفاده خاک باشد و نه توصیه کلی «هر سال آبیاری لازم نیست».

در اقلیم های کوهستانی، بارش برف و ماندگاری آن می تواند خاک را برای استقرار بذر مرطوب نگه دارد. با این حال ماندابی شدن ریشه، تراکم خاک و زهکشی نامناسب خطرهای متفاوتی ایجاد می کنند. در مرحله انتخاب زمین، نقشه توپوگرافی، مسیر حرکت آب سطحی، فرسایش، ریسک رانش و امکان دسترسی ماشین آلات به مزرعه نیز باید بررسی شود. زمین ارزان اما فاقد راه مناسب و آب قانونی ممکن است در عمل گران ترین گزینه باشد.

خاک مناسب، آزمایش مزرعه و برآورد نیاز آبی

ریشه ذخیره ای باریجه به فضای فیزیکی مناسب برای رشد، تهویه و خروج آب اضافی نیاز دارد. با این حال فرض رایج «هر خاک سبک بهتر است» کافی نیست. در بررسی اکولوژیک سال ۲۰۲۱، خاک برخی رویشگاه های زنجان از نوع لومی و لومی رسی با شوری پایین و pH نزدیک خنثی گزارش شده است؛ پژوهش های دیگر نیز اثر معنی دار بافت، آهک، جهت شیب و ماده آلی را نشان داده اند. شرایط مشاهده شده در طبیعت نقطه شروع انتخاب خاک است، نه نسخه ثابت کوددهی و آبیاری برای مزرعه.

نمونه برداری خاک و آستانه های تصمیم

برای هر بخش همگن زمین، نمونه خاک سطحی و زیرسطحی و در صورت نیاز پروفیل خاک تا عمق موثر ریشه بررسی شود. آزمایش باید دست کم بافت، pH، هدایت الکتریکی یا EC، ماده آلی، کربنات کلسیم، فسفر و پتاسیم قابل جذب و نشانه های تراکم یا لایه سخت را مشخص کند. وجود شوری بالا، زهکشی ضعیف یا تغییر شدید بافت در عمق، نیازمند بررسی متخصص است؛ نباید صرفا با افزایش کود یا آب پوشانده شود. در زمینی که کشت چندساله آغاز می شود، خطای انتخاب خاک به آسانی قابل جبران نیست.

پژوهش های اقلیمی و تناسب زیستگاه، از جمله مدل سازی رویشگاه باریجه در فیروزکوه، اهمیت تعامل شیب، ارتفاع، بارش، دما، بافت خاک و کاربری زمین را نشان می دهند. برای طرح اجرایی، یک نقشه GIS از همین پارامترها مفید است، اما تایید نهایی تنها با نمونه برداری زمینی و مشاهده رشد در مزرعه آزمایشی ممکن است. از کشت فوری کل پنج هکتار بر اساس یک نتیجه آزمایشگاهی یا نقشه مقیاس منطقه ای باید پرهیز شود.

محاسبه آب خالص و ناخالص؛ بدون ساختن ضریب گیاهی

برای محاسبه علمی نیاز آبی باید تبخیر و تعرق مرجع (ETo)، ضریب گیاهی (Kc) و بارش موثر در دوره رشد شناسایی شوند. طبق راهنمای رسمی FAO-۵۶، رابطه عمومی ETc = Kc × ETo است. با این حال برای باریجه در سیستم کشت تجاری مورد بررسی، مجموعه کافی از ضرایب گیاهی تاییدشده و همگانی در منابع بازیابی شده وجود ندارد. بنابراین ارائه یک عدد قطعی مانند «نیاز آبی باریجه برابر چند هزار مترمکعب در هکتار است» بدون ایستگاه هواشناسی، خاک و مرحله رشد، قابل دفاع نیست.

برای نشان دادن منطق محاسبه، صرفا یک مثال هندسی و نه نیاز واقعی باریجه در نظر بگیریم: اگر کسری آبیاری خالص در یک فصل، پس از کسر بارش موثر و تغییرات ذخیره خاک، ۵۰ میلی متر برآورد شود، در هر هکتار معادل ۵۰۰ مترمکعب است. برای ۴.۵ هکتار، آب خالص مثال ۲۲۵۰ مترمکعب می شود. اگر راندمان کاربرد سامانه در همین مثال ۸۰ درصد فرض شود، آب ناخالص معادل ۲۸۱۲.۵ مترمکعب خواهد بود. اگر کسری خالص صفر باشد، این محاسبه نیز به آبیاری اجباری تبدیل نمی شود؛ و اگر کسری بیش از ۵۰ میلی متر باشد، ارقام باید دوباره محاسبه شوند.

تصمیم اجرایی درباره پمپ، فیلتر، مخزن و قطر لوله به پیک مصرف، فشار مورد نیاز، طول مسیر، اختلاف ارتفاع و کیفیت آب وابسته است. آب برداشت شده از چاه یا رودخانه باید مجاز و قابل تخصیص به فعالیت باشد. صرف داشتن چاه در کنار زمین، حق استفاده از آن را اثبات نمی کند. همچنین آبیاری در دوره خواب تابستانی بدون نیاز واقعی می تواند از نظر اقتصادی بی فایده یا برای ریشه نامناسب باشد؛ زمان بندی باید بر پایه رطوبت خاک و فیزیولوژی همان جمعیت تنظیم شود.

بذر باریجه، خواب شکنی و روش تکثیر قابل اتکا

بزرگ ترین مانع تبدیل بذر خریداری شده به بوته تجاری، خواب پیچیده آن است. در پژوهش داوری شده سال ۲۰۱۹ درباره خواب بذر Ferula gummosa، جنین بذر در زمان ریزش هنوز به اندازه کامل رشد نکرده و برای رشد جنین و جوانه زنی به دوره سرمای مرطوب نیاز داشت. در نمونه های آن پژوهش، حدود ۹ هفته سرمادهی در دمای کمتر از ۱۰ درجه سانتی گراد موثر بود. مقاله سال ۲۰۲۰ درباره پاسخ دو گونه Ferula به سرما نیز برای باریجه حدود ۸ هفته را در شرایط خود به عنوان دوره مطلوب گزارش کرده است. تفاوت نتایج به منشا بذر، طراحی آزمایش و دمای دقیق مربوط است؛ هیچ دوره ای نسخه جهانی برای همه محموله ها نیست.

شناسایی بذر سالم و آزمون جوانه زنی

پیش از خرید عمده، باید نام علمی و محل جمع آوری یا تکثیر بذر، سال برداشت، شیوه نگهداری و وضعیت قانونی عرضه مشخص باشد. نمونه هر محموله باید از نظر خلوص فیزیکی، وجود بذر پوک یا شکسته، رطوبت و آلودگی ظاهری بررسی شود. برای برآورد تعداد بذر لازم، آزمایش جوانه زنی با پروتکل متناسب با جمعیت باریجه انجام شود. درصد جوانه زنی آزمایشگاهی با درصد استقرار مزرعه ای برابر نیست؛ پرندگان، جوندگان، خشکی سطح خاک، پوسته بستن و جابه جایی بذر می توانند پس از جوانه زنی تلفات ایجاد کنند.

مطالعه سال ۲۰۰۸ ثبت شده در پایگاه AGRIS در یک تیمار ترکیبی با جیبرلیک اسید و سرما، جوانه زنی ۵۳ درصد را برای باریجه گزارش کرده است؛ مطالعه دیگری نیز در تیمار آزمایشگاهی متفاوت به درصد بالاتری رسیده است. هیچ یک از این درصدها نباید مستقیما به عنوان نرخ موفقیت مزرعه در مدل اقتصادی نوشته شوند. استفاده از هورمون یا محلول شیمیایی، به ویژه در مقیاس تجاری، نیازمند پروتکل آزمایشگاهی، رعایت ایمنی و تایید کارشناس است؛ برای تولید محتوای عمومی نسخه مصرف خودسرانه ارائه نمی شود.

زمان، عمق و آرایش کشت

در پژوهش مزرعه ای و گلدانی سال ۱۳۹۴، کشت بذر در تاریخ ۲۰ آبان و عمق ۲ سانتی متر در شرایط آزمایش، نتیجه مناسبی از نظر رویش و رشد ریشه ذخیره ای داشت. این یافته مهم است زیرا برخی راهنماهای عمومی، عمق بسیار بیشتری را بدون توضیح نوع خاک یا آزمایش توصیه می کنند. برای زمین واقعی، بهتر است پایلوت مقایسه ای با عمق های نزدیک به نتیجه پژوهش، در چند تکرار و با ثبت بارندگی و نوع بستر اجرا شود. کشت پاییزه می تواند امکان سرمادهی طبیعی را فراهم کند، اما به بارش موثر و حفاظت بستر وابسته است.

آرایش بوته، باید امکان دسترسی کارگر برای نمونه برداری، مراقبت ریشه و برداشت اصولی را فراهم کند. تراکم زیاد اولیه لزوما به معنی محصول صمغ بیشتر نیست؛ اگر رقابت، بیماری یا تلفات پس از زمستان را افزایش دهد، سودی ندارد. در سناریوی محاسباتی این مقاله، ۲۰۰۰ جایگاه کاشت در هر هکتار خالص صرفا یک فرض آزمایشی برای بررسی ظرفیت و نهاده است و نه توصیه زراعی تاییدشده. برای کل ۴.۵ هکتار، این فرض معادل ۹۰۰۰ جایگاه است. مقدار بذر واقعی باید با وزن هزار دانه، تعداد بذر در هر جایگاه، قدرت جوانه زنی و ذخیره لازم برای واکاری محاسبه شود، نه با عدد ساختگی کیلوگرم در هکتار.

کشت مستقیم در برابر تولید نشا

کشت مستقیم بذر در زمین، هزینه انتقال و شوک جابه جایی ریشه را حذف می کند، اما کنترل رطوبت و حفاظت از گیاهچه در سطح بزرگ دشوار است. تولید نشا در بستر و ظرف مناسب، امکان کنترل اولیه دما، رطوبت و شمارش گیاهان را می دهد، ولی ریشه ذخیره ای گیاه باید بدون پیچ خوردگی و تخریب از ظرف خارج شود و انتقال موفقیت آمیز آن به طور میدانی آزمون شده باشد. برای باریجه نمی توان مانند نشاکاری سبزی فرض کرد هر نشای سالم در سینی، پس از انتقال نیز به بوته بالغ تبدیل می شود.

پیشنهاد اجرایی، مقایسه هر دو روش در یک پایلوت کوچک و ارزیابی در پایان نخستین زمستان و نخستین تابستان است. معیار انتخاب روش، قیمت هر بذر یا هر نشا نیست؛ بلکه هزینه به ازای هر بوته سالم پس از یک یا دو سال است. اگر تامین بذر قانونی یا آزمایش جوانه زنی با شکست روبرو شود، افزایش مقیاس کشت باید متوقف گردد. اصلاح تخمین اولیه پیش از هزینه کرد چندساله به مراتب کم هزینه تر از واکاری یک مزرعه ناموفق خواهد بود.

مراحل اجرای طرح از آماده سازی زمین تا استقرار

فرآیند کشت باریجه شامل بررسی و انتخاب سایت، آزمایش بذر و خاک، طراحی پایلوت، آماده سازی محدود زمین، کاشت پاییزه یا نشاکاری آزمایشی، مراقبت طی چند فصل، پایش بوته های بالغ، برنامه برداشت محافظه کارانه و در نهایت پاکسازی و فروش صمغ است. برخلاف محصولاتی که برداشت آنها در سال اول اتفاق می افتد، در اینجا کنترل موفقیت هر مرحله شرط ورود به مرحله بعد محسوب می شود.

طراحی پایلوت و آماده سازی زمین

پیش از تسطیح یا عملیات خاک ورزی فراگیر، بخشی از زمین که نماینده اختلاف های شیب و بافت خاک است برای آزمون انتخاب شود. در پایلوت، قطعات کوچک با روش های مختلف بذرکاری، عمق، مالچ مجاز و آبیاری کمکی طراحی و برچسب گذاری شوند. زمین باید حداقل دستکاری لازم را ببیند تا ساختار و پوشش خاک حفظ شود. در شیب ها، عملیات در جهت تشدید رواناب و فرسایش ممنوع یا نیازمند طراحی حفاظتی است. خاک ورزی سنگین بدون شناخت عمق مفید ریشه ممکن است لایه سخت ایجاد کند.

هزینه های پایلوت شامل آزمایش خاک، نمونه بذر، آماده سازی محدود، محافظت از قطعات، ثبت داده و پایش چندفصل است. این هزینه ها در تصمیم سرمایه گذاری باید به عنوان هزینه کاهش عدم قطعیت دیده شوند، نه مخارج اضافی. یک پایلوت ضعیف که فقط درصد سبز شدن بهاره را گزارش می کند برای تصمیم کافی نیست؛ باید بقای تابستانی، سلامت ریشه و بازرویی سال بعد را نیز ثبت کند.

کاشت، استقرار و مراقبت سال های نخست

در زمان کاشت، رطوبت سطحی خاک باید برای قرارگیری بذر در تماس مناسب با بستر کافی باشد و از دفن بیش از حد بذر یا فشردگی شدید جلوگیری شود. پس از سبز شدن، شناسایی گیاهچه اصلی و علف هرز اهمیت دارد. مبارزه مکانیکی باید به ریشه های جوان آسیب نزند و استفاده از علف کش یا سم بدون مجوز متناسب با این گیاه و تایید مسئول فنی توجیه ندارد. حفاظت از چرای دام و رفت وآمد ماشین آلات، در سال های نخست به اندازه آبیاری اهمیت دارد.

بوته هایی که در یک فصل ظاهرا خشک می شوند، ممکن است دوره خواب فصلی را طی کنند. حذف یا واکاری همه چنین بوته هایی بدون بررسی ریشه و رویش سال بعد ممکن است هزینه اضافی ایجاد کند. بنابراین ثبت مختصات یا شماره قطعات، تاریخ ظهور برگ، مرحله رویشی و نشانه های زنده ماندن ریشه ضروری است. برنامه تغذیه باید متناسب با آزمایش خاک باشد؛ مصرف کود ازته زیاد بدون شواهد علمی ممکن است هزینه و خطر رشد نامتعادل را افزایش دهد.

مدیریت سال های انتظار و بانک بذر

برای گیاهی با رشد چندساله، مدیریت نهالستان یا قطعه تولید بذر می تواند از درآمد کوتاه مدت مهم تر باشد. در زمان رسیدگی بذر، بخشی از بوته های سالم باید بدون برداشت صمغ برای بذرآوری باقی بمانند. بذر تولیدی نیز فقط پس از آزمایش خلوص، قدرت جوانه زنی و تایید هویت گونه به عنوان نهاده آینده به کار رود. فروش بذر به شخص ثالث در این سناریو درآمد محسوب نشده است زیرا ظرفیت تولید و مقررات عرضه آن اثبات نشده است.

کارگر دائمی برای تمام سال ممکن است در مقیاس کوچک مقرون به صرفه نباشد؛ در مقابل، عملیات کاشت، علف هرز، پایش و برداشت در زمان های کوتاه به نیروی فصلی آموزش دیده نیاز دارد. برنامه نیروی انسانی باید برحسب نفر-روز و زمان اوج عملیات تنظیم شود. حضور یک مسئول فنی یا مشاور دوره ای، ثبت داده ها و ارتباط با خریدار می تواند گلوگاه مدیریتی پروژه باشد. در مناطق دورافتاده، هزینه رفت وآمد و اقامت کارگر به اندازه دستمزد اسمی اهمیت دارد.

زمان و روش استحصال صمغ باریجه با حفظ بوته

در منابع قدیمی روش های بریدن یقه یا بخش های ریشه و تکرار برش توصیف شده است، اما صرف اینکه روشی صمغ بیشتری خارج می کند، به معنی مناسب بودن آن برای مزرعه چندساله و حفاظت از گونه نیست. ضربه به جوانه انتهایی، ریشه یا ذخیره بازرویی می تواند گیاه را از چرخه تولید خارج کند. پژوهش مربوط به آنغوزه، هرچند برای گونه دیگری است، نشان داده که روش برش بر میزان تولید و بقای گیاه اثر جدی دارد؛ نتایج آن پژوهش قابل انتقال عددی به باریجه نیستند و فقط ضرورت آزمون اختصاصی برداشت را نشان می دهند.

در بررسی ترکیب صمغ Ferula gummosa، برداشت از گیاهان بالغ و غیرگلدار و زمان عمده برداشت در ماه های گرم سال گزارش شده است. زمان واقعی در مزرعه باید با پایان رشد فعال، وضعیت ریشه، رطوبت و محدودیت های طرح یا مجوز تطبیق پیدا کند. برای گیاه تازه مستقر، رسیدن به حداقل سن ظاهری کافی نیست؛ معیار صحیح ترکیبی از سلامت، قطر و وضعیت ریشه و ارزیابی متخصص برای برداشت کم آسیب است.

برنامه پایلوت برداشت باید دارای قطعات شاهد بدون برش، بوته های نشاندار، ثبت وزن صمغ، تعداد دفعات برداشت، میزان تلفات و قدرت بازرویی سال بعد باشد. اگر پس از برداشت، مرگ بوته یا افت شدید بذرآوری مشاهده شود، روش باید اصلاح یا متوقف شود. توصیه قطعی تعداد برش، فاصله برش یا وزن اقتصادی برداشت بدون داده محلی، قابل دفاع نیست. مسئولیت آموزش روش استحصال و رعایت سقف مجاز برداشت در اراضی مرتعی باید با متخصص و مرجع صدور مجوز تعیین شود.

صمغ جمع آوری شده نباید با خاک، سنگریزه و بقایای گیاهی آلوده شود. ابزار و ظرف تمیز، ثبت تاریخ برداشت و جداسازی قطعات با کیفیت متفاوت، ضایعات را کاهش می دهد. فرآورده خام پس از غربال و درجه بندی در ظروف سازگار، بسته بندی و در محیط خنک، خشک و دور از نور مستقیم نگهداری می شود. دمای دقیق و مدت مجاز نگهداری باید با ویژگی محصول و قرارداد خریدار تایید شوند؛ نگهداری صمغ خام با شرایط نگهداری اسانس فرار یکسان نیست.

عملکرد صمغ باریجه در هکتار؛ از تعداد بوته تا فروش واقعی

در بحث سودآوری باریجه، بزرگ ترین خطا ضرب تعداد بذر کاشته شده در «حداکثر صمغ هر بوته» است. باید تعداد بوته زنده، بلوغ، تناسب برداشت، نسبت برداشت مجاز و افت کیفی را جدا کرد. مقاله شیمی صمغ باریجه برای برخی رویشگاه های طبیعی تراکم حدود ۲۰۰ تا ۲۵۰ بوته در هکتار و مقدار تقریبی ۱۰ گرم صمغ به ازای بوته را نقل کرده است. این دو عدد مشاهده یا نقل داده برای رویشگاه طبیعی اند؛ تراکم بیشتر در مزرعه، خودبه خود بهره وری صمغ به همان نسبت ایجاد نمی کند.

سناریوی فرضی پنج هکتاری با محاسبه محافظه کارانه

برای روشن کردن منطق تراز، فرض می شود از ۹۰۰۰ جایگاه کاشت در ۴.۵ هکتار خالص، تا زمان ارزیابی برداشت تنها ۶۰ درصد به بوته سالم و دارای شرایط بالقوه تبدیل شوند؛ یعنی ۵۴۰۰ بوته. فرض دوم این است که در یک سال منتخب، فقط ۲۵ درصد این بوته ها، مطابق برنامه حفاظتی فرضی، مجاز و مناسب برداشت باشند؛ یعنی ۱۳۵۰ بوته. با استفاده از مقدار مرجع مطالعاتی ۱۰ گرم صمغ به ازای هر بوته، وزن ناخالص ۱۳.۵ کیلوگرم می شود. اگر افت پاکسازی و محصول غیرقابل فروش را ۱۰ درصد فرض کنیم، محصول قابل فروش همان سال ۱۲.۱۵ کیلوگرم خواهد بود.

این محاسبه برآورد عملکرد واقعی کشت نیست: ۶۰ درصد بقا، ۲۵ درصد سهم بوته های قابل برداشت، ۱۰ درصد افت و حتی امکان استفاده از متوسط ۱۰ گرم در بوته های مزرعه، همگی برای این سناریو نیازمند اندازه گیری میدانی هستند. برای روشن شدن حساسیت، اگر متوسط واقعی فقط ۵ گرم باشد، مقدار قابل فروش به ۶.۰۷۵ کیلوگرم می رسد و اگر ۱۵ گرم باشد، به ۱۸.۲۲۵ کیلوگرم افزایش می یابد. استفاده از عدد ۵۰ تا ۱۵۰ گرم در هر بوته بدون تعیین روش، سن و اثر برداشت بر مرگ گیاه، سودی بسیار اغراق شده نشان می دهد.

متغیر مدل فرض یا داده مبنا نتیجه برای مزرعه
مساحت کل و خالص ۵ و ۴.۵ هکتار، فرض مطالعاتی مبنای محاسبه تراکم
جایگاه کاشت ۲۰۰۰ جایگاه در هر هکتار خالص، فرض ۹۰۰۰ جایگاه
بقای تا زمان ارزیابی ۶۰ درصد، فرض سناریویی ۵۴۰۰ بوته سالم
سهم برداشت در سال منتخب ۲۵ درصد، فرض مشروط به تایید پایداری ۱۳۵۰ بوته برداشت شونده
صمغ ناخالص هر بوته ۱۰ گرم، مقدار گزارش شده برای جمعیت طبیعی ۱۳.۵ کیلوگرم ناخالص
افت جداسازی و فروش ۱۰ درصد، فرض ۱۲.۱۵ کیلوگرم قابل فروش

باید تاکید کرد که «سهم برداشت ۲۵ درصد» در این جدول مجوز، توصیه علمی ثابت یا استاندارد برداشت سالانه نیست؛ تنها یک ضریب فرضی برای فهم تاثیر محدودیت حفاظتی است. در بعضی سال ها یا بعضی قطعات ممکن است سهم قابل برداشت صفر باشد. ادامه استفاده از این ضریب در مدل بانکی، بدون پایش بازرویی و موافقت دستگاه متولی در صورت لزوم، مجاز نیست.

روند تولید چندساله و خطر پایان چرخه زیستی

برای گیاهی که استقرار و بلوغ آن چند سال طول می کشد، مدل مالی باید از نخستین سال کشت تا پایان افق عمر مفید بوته را پوشش دهد. جدول زیر برنامه زمان بندی فرضی است، نه اعلام قطعی سن بهره برداری در مزرعه باریجه. تا پیش از آزمایش برداشت، هیچ صمغی برای فروش در سال های آغازین در نظر گرفته نمی شود.

دوره فرضی وضعیت زیستی و اقدام درآمد صمغ در مدل
سال ۰ آزمون بذر، خاک، آب و آماده سازی پایلوت صفر
سال ۱ کاشت، جوانه زنی، تثبیت گیاهچه و ثبت بقا صفر
سال ۲ کنترل تلفات و بازرویی، مدیریت ریشه و علف هرز صفر
سال ۳ پایش سلامت و قطر گیاه، بدون برداشت تجاری مفروض صفر
سال ۴ آزمایش محدود روش برداشت و ارزیابی بقای پس از برش صفر در مدل تجاری
سال ۵ نخستین سال فرضی برداشت محدود در صورت احراز شرایط حداکثر مقدار سناریویی ۱۲.۱۵ کیلوگرم
سال ۶ ارزیابی دوباره بوته های سالم و ظرفیت برداشت جدید نامشخص تا نتیجه پایش
سال ۷ و پس از آن بذرآوری، مرگ طبیعی برخی بوته ها، جایگزینی و بازکاشت وابسته به جمعیت های جدید؛ قابل تعمیم نیست

برنامه کشت چرخشی و تامین بذر در چنین مزرعه ای اهمیت بالایی دارد. درخت میوه ای که هر سال محصول می دهد، از نظر مدل زیستی با باریجه تک بارزا تفاوت دارد. اگر عمده بوته های یک نسل پس از گلدهی از بین بروند، بدون بانک بذر و استقرار نسل جدید، مقدار صمغ از یک سال به بعد افت می کند. از این رو حتی کسب ۱۲.۱۵ کیلوگرم در سال پنجم به معنی استمرار همین مقدار در سال ششم، هفتم و هشتم نیست و محاسبه IRR بر پایه یک درآمد ثابت تکرارشونده می تواند گمراه کننده باشد.

تجهیزات، نهاده ها و زیرساخت مورد نیاز

کشت باریجه در مقیاس چند هکتار لزوما به کارخانه یا مجموعه ماشین آلات اختصاصی گران قیمت نیاز ندارد. تجهیزات مناسب تابع شیب زمین، روش کاشت، دسترسی راه و وجود زیرساخت کشاورزی مشترک است. برای کاهش سرمایه ثابت، بخشی از آماده سازی زمین، حمل نهاده و عملیات مکانیزه می تواند به پیمانکار محلی سپرده شود. در مقابل، ابزار اندازه گیری رطوبت، تجهیزات ثبت داده و حفاظت مزرعه باید حتی در مقیاس آزمایشی دیده شوند؛ زیرا بدون ثبت بقا و کیفیت، تصمیم توسعه پایه معتبری ندارد.

ماشین آلات و ابزار اجرایی

فهرست اولیه شامل موارد زیر است:

  • تراکتور و ادوات سبک آماده سازی خاک در صورت نیاز
  • بذرکار متناسب یا ابزار کاشت دستی
  • وسایل علامت گذاری و شمارش بوته
  • ابزار نمونه برداری خاک
  • تجهیزات حفاظتی کارگران
  • ظروف جمع آوری صمغ

در شیب و خاک کم عمق، استفاده از تراکتور ممکن است خطر فرسایش و تخریب بیشتر از منفعت ایجاد کند. در این شرایط کپه کاری یا کاشت دستی کنترل شده، با وجود هزینه نیروی انسانی، می تواند گزینه مناسب تری باشد. انتخاب نهایی باید پس از آزمون روش کاشت و محاسبه نفر-روز صورت گیرد.

در سناریوی ۵ هکتاری، خرید تراکتور اختصاصی از ابتدا فرض نشده است. هزینه خدمات پیمانکار در OPEX یا هزینه آماده سازی اولیه منظور می شود و نباید همزمان قیمت خرید همان تراکتور نیز در سرمایه ثابت وارد شود. اگر بعدها توسعه کشت به ده ها هکتار مطرح شد، مقایسه هزینه اجاره ماشین با مالکیت و تعمیرات ضروری است. ظرفیت عملیاتی دستگاه به توان نامی محدود نیست و زمان دسترسی به زمین در فصل کوتاه کوهستانی عامل تعیین کننده است.

آب، برق، انبار و فضای پشتیبانی

زیرساخت ضروری شامل دسترسی قانونی به آب در صورت نیاز، امکان انتقال کنترل شده آب، فیلتر و پمپ در سامانه آبیاری، حفاظت از بذر و نهاده ها، محل کار کوچک و خشک برای تفکیک صمغ و بسته بندی اولیه است. تجهیزات سردخانه صنعتی برای صمغ خام الزام عمومی اثبات شده ای در این سناریو نیست، ولی انبار باید در برابر رطوبت، گردوغبار و گرمای شدید محافظت شود. اگر فرآوری به اسانس یا عصاره توسعه یابد، تهویه، ایمنی حریق، ظروف مناسب مواد فرار و زیرساخت جداگانه لازم می شود.

مصرف برق سالانه و سوخت پمپ بدون تعیین هد دینامیکی، ساعت آبیاری و منبع آب قابل محاسبه نیست. برای جلوگیری از ایجاد هزینه های غیرواقعی، در مرحله پیش امکان سنجی باید سه استعلام مستقل تهیه شود: هزینه تامین و انتقال آب، هزینه آماده سازی و خدمات مکانیزه، و هزینه ابزار و احداث فضای سبک. قیمت یک دستگاه پمپ یا تجهیزات بسته بندی نباید جایگزین مجموع سرمایه ثابت شامل زمین، نصب، حمل و هزینه های پیش از بهره برداری شود.

کنترل کیفیت، پاکسازی و شرایط تحویل صمغ

خریدار حرفه ای صرفا به وزن محصول توجه نمی کند. هویت گیاهی، وضعیت طبیعی یا کشت شده، نحوه استحصال، عطر، رنگ، درصد ناخالصی خارجی، رطوبت و ویژگی ترکیبات موثر در پذیرش یا رد محموله اثر دارند. مطالعه سال ۲۰۱۷ درباره روغن فرار بخش های مختلف باریجه نشان می دهد که ترکیبات روغن فرار میان اندام های گیاه یکسان نیستند. بنابراین نتیجه آزمایش برگ یا ریشه را نمی توان به گواهی کیفیت صمغ فروشی تعمیم داد.

برای هر نوبت برداشت، شماره قطعه، تاریخ، نام جمع آوری کننده، وزن ناخالص، وزن پس از پاکسازی و شرایط بسته بندی ثبت شود. در صورت درخواست خریدار یا برای توسعه بازار صادراتی، نمونه نماینده می تواند برای آزمون ترکیبات فرار مانند GC-MS، شناسایی ناخالصی و سایر آزمون های متناسب ارسال شود. آزمون های دقیق و حدود پذیرش باید در قرارداد مشخص شوند؛ صرف درج عبارت «صمغ درجه یک» جایگزین معیار قابل اندازه گیری نیست. مواد شیمیایی، گردوغبار، بقایای ریشه و اختلاط با رزین گونه دیگر می توانند اعتبار کل محموله را مخدوش کنند.

سازماندهی کیفیت از مرحله تکثیر آغاز می شود. بذر یا نشای فاقد شناسنامه، مزرعه با گونه های مخلوط، برداشت بدون ثبت منشا و انبار مشترک با فرآورده های معطر دیگر، امکان ردیابی را از بین می برد. برای مزرعه کوچک، رعایت ردیابی و انبارداری اصولی معمولا زودتر از خرید دستگاه اسانس گیری باید در اولویت باشد. ادعای خوراکی یا دارویی بودن محصول و مجاز بودن مصرف انسانی نیازمند احراز ضوابط مخصوص همان کاربرد است.

مجوز کشت باریجه و مقررات استحصال صمغ در ایران

پیش از هزینه برای زمین، باید ماهیت حقوقی عرصه روشن شود: زمین زراعی دارای سند یا حق بهره برداری قانونی با مرتع ملی یا عرصه تحت طرح مرتعداری یکسان نیست. مطابق متن قانون حفاظت و بهره برداری از جنگل ها و مراتع و اصلاحات آن، بهره برداری انبوه از فرآورده های فرعی مرتعی ملی شده از جمله باریجه، تابع مجوز قانونی است. این حکم درباره برداشت از عرصه ملی به معنای یکسان بودن تشریفات هر نوع کشت کشاورزی در زمین خصوصی نیست. برای زمین زراعی نیز باید عنوان فعالیت، کاربری، منبع آب، منشا بذر و الزامات فروش محصول با مرجع ذی صلاح بررسی شود.

در گزارش فروردین ۱۴۰۵ درباره اظهارات مدیرکل دفتر امور مراتع، باریجه در فهرست اقلام مجاز برای صدور مجوز صادرات فرآورده های مرتعی ذکر شده، اما بهره برداری از عرصه منابع طبیعی به تعهدات احیایی و چارچوب طرح مرتعداری مشروط شده است. این خبر به معنی مجوز عام، صادرات آزاد برای همه اشخاص یا تضمین دریافت مجوز در سال های بعد نیست. وضعیت و محدودیت های روز باید از سازمان منابع طبیعی و آبخیزداری استان و دستگاه های ذی ربط استعلام شود.

برای پروژه اجرایی، ابتدا اطلاعات زمین و آب در درگاه ملی مجوزهای کشور و مدیریت جهاد کشاورزی شهرستان بررسی شود؛ سپس در صورت ارتباط با مرتع، اداره منابع طبیعی و در صورت قرارگیری در پهنه حفاظت شده، مرجع محیط زیست نیز استعلام گردد. در معامله بذر یا صمغ حاصل از رویشگاه، اسناد منشا و امکان حمل قانونی بررسی شوند. عنوان دقیق مجوز، ضوابط برداشت، حقوق دولتی، مهلت اعتبار و مسیر صدور ممکن است با محل و نوع فعالیت متفاوت باشد و در این مقاله برای آنها شماره یا نرخ تاییدنشده ساخته نشده است.

بازار فروش باریجه و جایگاه صادراتی آن

مصرف صنعتی باریجه بیشتر از وزن کم صمغ و مواد معطر حاصل از آن ناشی می شود، نه از تولید تناژ بالای یک مزرعه کوچک. کاربردهای بالقوه آن در زنجیره عطرسازی، مواد معطر و برخی صنایع مرتبط با فرآورده های گیاهی مطرح است، اما وجود کاربرد علمی یا تاریخی به معنی وجود قرارداد خرید برای هر محصول خام نیست. دانشنامه ایرانیکا در مدخل گالبانوم به سابقه چندمنشا بودن این ماده و تفاوت گیاهان مولد آن اشاره می کند. در معامله، هویت گونه و شکل کالا باید به طور صریح در برگه مشخصات ذکر شود.

تفکیک قیمت تاریخی از قیمت قطعی فروش مزرعه

در یک گزارش خبری ۱۶ مهر ۱۴۰۴ درباره بهره برداری باریجه و آنغوزه در کهگیلویه و بویراحمد، برای نزدیک به ۹۹۶۴ کیلوگرم باریجه برداشت شده، رقم ۱۵ میلیون ریال به ازای هر کیلوگرم ذکر شده است؛ یعنی حدود ۱.۵ میلیون تومان به ازای هر کیلوگرم در آن گزارش و مقطع زمانی. این داده یک شاهد تاریخی منطقه ای است و معلوم نیست با چه درجه کیفیت، رطوبت، هزینه برداشت، شرایط قرارداد یا نسبت فروش مستقیم قابل تعمیم به مزرعه فرضی باشد. به هیچ وجه نباید آن را «قیمت روز ۱۴۰۵» یا نرخ قطعی خرید همه صمغ ها نامید.

همچنین این خبر درباره برداشت از رویشگاه های طبیعی است؛ نه عملکرد یک مزرعه تازه کشت شده. از مقدار برداشت استانی تقسیم بر مساحت کل برنامه یا مجوز نیز نمی توان عملکرد کشاورزی باریجه را استنتاج کرد، زیرا پوشش گونه، سهم بوته بالغ، شدت برداشت و محدوده مورد بهره برداری معلوم نیست. برای مطالعه اختصاصی، باید حداقل چند پیشنهاد خرید کتبی با ذکر کیفیت، مقدار تحویل، شیوه تسویه، بسته بندی و هزینه حمل دریافت شود.

شرایط توسعه بازار و فرآوری

بازار محصول خام می تواند به جمع آوری کنندگان قانونی، شرکت های تامین ماده اولیه عطر و صنایع فرآوری محدود باشد. مسیر فروش به خریدار خارجی نیازمند گواهی های احتمالی، کنترل منشا، مشخصات فنی، اسناد گمرکی و بررسی محدودیت های صادراتی است. تفاوت قیمت صمغ خام با اسانس تقطیر شده به معنی سود خالص فرآوری نیست؛ برای تبدیل صمغ به اسانس، بازده استخراج، مصرف انرژی، هزینه آزمایش، افت عطر و مقدار خوراک مستمر باید محاسبه شوند. برای تولید چند کیلوگرم صمغ در یک سال، خرید تجهیزات فرآوری اختصاصی احتمالا نیازمند توجیه مستقل است.

در مرحله فروش، بهتر است نمونه واقعی پس از پایلوت به خریدار ارائه شود و پذیرش آن پیش از توسعه کشت آزموده شود. قرارداد فرضی «خریدار وجود دارد» بدون تعهد حجم، استاندارد کیفیت و زمان پرداخت، ارزش بانکی محدودی دارد. در زنجیره تامین باریجه، زمان دستیابی به بوته بالغ و قابلیت تکرار کیفیت در سال های مختلف به اندازه قیمت توافقی اهمیت دارند. طرح باید برای صفر بودن فروش در سال های انتظار و احتمال رد محصول یا تاخیر وصول مطالبات نیز نقدینگی داشته باشد.

پیش بینی وضعیت سرمایه گذاری طرح توجیهی کشت گیاه باریجه

برآورد سرمایه مورد نیاز باریجه بدون روشن کردن مدت انتظار تا فروش، به ظاهر دقیق و در عمل گمراه کننده خواهد بود. در این طرح، سناریوی مطالعه پنج هکتار زمین کل و ۴.۵ هکتار خالص مبناست؛ فعالیت اصلی کشت و استحصال محدود صمغ خام است و خرید زمین، احداث کارخانه اسانس و درآمد فروش بذر در آن قطعی فرض نمی شوند. سال پایه تحلیل آبان ۱۴۰۵ است، ولی به دلیل نبود مجموعه استعلام های معتبر و تاریخ دار برای زمین، کارگر، تجهیزات و بذر همین طرح، هیچ رقم ساختگی دلاری یا تومانی به عنوان سرمایه واقعی معرفی نمی شود.

اجزای سرمایه ثابت و شیوه برآورد

سرمایه ثابت شامل هزینه آماده سازی اولیه و اصلاح مجاز بستر، مسیر دسترسی، لوازم کاشت و حفاظت، زیرساخت احتمالی آب و پمپ، انبار کوچک، تجهیزات جمع آوری و کنترل کیفی، خدمات طراحی و آزمایش های اولیه و ذخیره پیش بینی نشده است. اگر زمین خریداری شود، قیمت آن باید به طور مستقل ثبت گردد؛ اگر اجاره باشد، ودیعه و اجاره در مدل نقدینگی مطابق قرارداد وارد می شوند. برای این مقیاس، تراکتور اختصاصی خریداری نشده و هزینه عملیات مکانیزه پیمانکاری محسوب می شود.

برای تهیه برآورد قابل دفاع، باید سه پیشنهاد قیمت از پیمانکار آماده سازی و تامین کننده تجهیزات، سند یا قرارداد قیمت زمین، استعلام سامانه آبیاری با هد و دبی مشخص و پیشنهاد خدمات آزمایشگاهی تهیه شود. سپس قیمت هر قلم در مقدار واقعی ضرب و حمل، نصب، آموزش و هزینه های قانونی به آن افزوده شود. استفاده از یک عدد سرمایه ثابت منتشرشده برای مزرعه ای با مساحت یا فناوری دیگر، بدون ریزمقادیر و قیمت های سال یکسان، منشا قابل دفاعی ندارد. در این مرحله CAPEX عددی نامشخص و نیازمند استعلام است؛ این نقص داده به روشنی بهتر از اعلام نرخ بازده داخلی خیالی است.

سرمایه در گردش و هزینه سال های بدون محصول

نیاز نقدینگی در طرح باریجه از سال اول شروع می شود، ولی درآمد صمغ در سناریو تا سال پنجم صفر است. هر سال باید هزینه مراقبت، حفاظت، پایش، آزمون خاک و بذر، رفت وآمد، خدمات آبیاری احتمالی و مدیریت آفات تامین شود. در صورت نیاز به واکاری، خرید بذر و خدمات کاشت نیز تکرار می شوند. این هزینه ها، بر خلاف مزرعه محصول یک ساله، ممکن است چند سال بدون فروش انباشته شوند. باید آنها را در برنامه جریان نقدی سالانه نشان داد و با قیمت تمام شده سال نخست فروش تسویه ساده نکرد.

سرمایه در گردش اولیه فقط یک درصد ثابت از CAPEX نیست. در مدل دقیق، موجودی بذر و نهاده، پیش پرداخت نیروی فصلی، هزینه آب و انرژی تا پایان فصل، موجودی صمغ آماده فروش و دوره وصول پول مشتری محاسبه می شود. هزینه احداثی که یک بار در سال صفر پرداخت شده است نباید دوباره در هزینه جاری سال پنجم وارد شود. از طرف دیگر، تعویض پمپ، تعمیر حصار یا تجهیز مجدد در سال های بعد هزینه واقعی است و نباید نادیده گرفته شود.

درآمد نمونه و آزمون اولیه توجیه اقتصادی

اگر در سال فرضی برداشت، ۱۲.۱۵ کیلوگرم صمغ قابل فروش حاصل شود و فقط به عنوان سنجش تاریخی، نه نرخ قابل معامله امروز، قیمت گزارش شده مهر ۱۴۰۴ برابر ۱.۵ میلیون تومان برای هر کیلوگرم اعمال شود، درآمد ناخالص آن سال ۱۸.۲۲۵ میلیون تومان خواهد بود. این مقدار پیش از کسر برداشت، پاکسازی، بسته بندی، حمل، کارگر، بیمه، مالیات احتمالی و هزینه چند سال انتظار است. اگر قیمت تحقق یافته دو برابر شود، درآمد همان مقدار محصول ۳۶.۴۵ میلیون تومان است و اگر نصف شود، ۹.۱۱۲۵ میلیون تومان خواهد بود. این ارقام نشان می دهند که قیمت بالا به تنهایی مشکل ظرفیت بسیار کم را حل نمی کند.

در چنین مدلی، برای آنکه فقط هزینه عملیاتی همان سال پوشش داده شود، مجموع هزینه های نقدی سالانه باید کمتر یا مساوی درآمد فروش واقعی باشد. برای پوشش هزینه اولیه، چند سال بدون درآمد و ریسک پایان عمر بوته، حاشیه نقدی بسیار بالاتری لازم است. برای مثال اگر کسی بدون سند، ۱۰۰ کیلوگرم محصول در هکتار فرض کند، با ۱۰ گرم صمغ برای هر بوته به ۱۰ هزار بوته برداشت شده در هکتار نیاز دارد؛ این مقدار حتی پیش از لحاظ سهم عدم برداشت و تلفات، نسبت به تراکم طبیعی گزارش شده چند ده برابر است. اثبات چنین تراکمی و امکان برداشت پایدار آن نیازمند آزمایش چندساله است.

بنابراین با اطلاعات عمومی موجود نمی توان برای این سرمایه گذاری IRR، NPV، دوره بازگشت یا نقطه سر به سر معتبر و قابل تعمیم اعلام کرد. برای محاسبه آنها باید قیمت خرید واقعی، عمر مفید و نرخ جایگزینی بوته، مقدار صمغ سالانه تاییدشده، CAPEX و OPEX مستند، نرخ تنزیل، مالیات و سناریوهای تاخیر تولید معلوم شود. یک خروجی «بازده داخلی ۳۰ یا ۴۰ درصد» بدون جریان نقدی سالانه و این مفروضات صرفا عددی بی اعتبار است.

جدول شاخص های کلیدی سرمایه گذاری

جدول زیر جمع بندی سناریوی واحد مطالعاتی است. ردیف هایی که نیازمند استعلام هستند عمدا بدون مبلغ قطعی مانده اند تا عدد فرضی به جای قیمت بازار قرار نگیرد. سرمایه اولیه تنها پس از تکمیل پیشنهادهای قیمت و برنامه نقدینگی چندساله قابل برآورد خواهد بود.

شاخص مبنا و نتیجه وضعیت داده
مدل اجرایی کشت باریجه در زمین کشاورزی و فروش صمغ خام فرض مطالعاتی
زمین کل / خالص ۵ / ۴.۵ هکتار فرض مطالعاتی
تراکم اولیه ۲۰۰۰ جایگاه در هکتار خالص؛ ۹۰۰۰ جایگاه فرض محاسباتی، نیازمند پایلوت
بوته سالم در زمان ارزیابی ۵۴۰۰ بوته با بقای فرضی ۶۰ درصد فرض محاسباتی
سهم برداشت در سال نمونه ۱۳۵۰ بوته؛ ۲۵ درصد جمعیت سالم فرض حفاظتی، نه سهم مجاز قانونی
تولید قابل فروش در یک سال نمونه ۱۲.۱۵ کیلوگرم صمغ محاسبه مشروط، نه عملکرد تضمینی
شروع فروش نمونه سال پنجم مشروط به اثبات بلوغ و برداشت پایدار فرض زمان بندی
نیروی انسانی مسئول فنی دوره ای و کارگران فصلی؛ نفر-روز وابسته به روش نیازمند برنامه عملیاتی
آب و انرژی محاسبه ETc و بارش موثر برای محل؛ مثال ۲۸۱۲.۵ مترمکعب آب ناخالص برای کسری فرضی مثال هندسی، نه نیاز آبی گیاه
تجهیزات اصلی ابزار کاشت، حفاظت، پایش، برداشت و انبار سبک؛ خدمات مکانیزه اجاره ای سناریوی فناوری
سرمایه ثابت و سرمایه در گردش نامشخص تا استعلام اقلام و نقدینگی سال های ۰ تا ۵ فاقد قیمت معتبر محلی
سرمایه اولیه مجموع سرمایه ثابت و نقدینگی لازم تا شروع فروش قابل محاسبه پس از استعلام
درآمد ناخالص در قیمت تاریخی نمونه ۱۸.۲۲۵ میلیون تومان در سال برداشت فرضی محاسبه با قیمت خبری مهر ۱۴۰۴؛ نه قیمت جاری
IRR و NPV قابل اعلام نیست داده سری نقدی و قیمت معتبر ناکافی

ریسک های اصلی و شروط توقف سرمایه گذاری

مهم ترین ریسک باریجه آن است که سرمایه گذار به جای پروژه تولید چندساله، آن را محصول کوتاه دوره تصور کند. تاخیر جوانه زنی، مرگ گیاهچه، خشک شدن بوته طی تابستان، کشت در خاک نامتناسب و برداشت مخرب می توانند مقدار محصول را بسیار کمتر از پیش بینی اولیه کنند. ریسک حقوقی نیز مستقل از عملکرد فنی است: سرمایه گذاری روی عرصه یا بذری با منشا غیرشفاف ممکن است حتی در صورت رشد موفق گیاه به مشکل بهره برداری و فروش منجر شود.

ریسک زیستی، اقلیمی و حفاظت منابع

برای کاهش ریسک، پایلوت باید حداقل یک چرخه سرمای زمستان و فصل خشکی تابستان را پوشش دهد و در صورت امکان در سال دوم تکرار شود. درصد ظهور اولیه بذر به تنهایی معیار توسعه نیست. اختلاف نتایج پژوهش های زیستگاه در زنجان و پژوهش اختصاصی سال ۱۴۰۵ درباره رویشگاه باریجه در طالقان نشان می دهد که عامل های تعیین کننده در مناطق مختلف می توانند متفاوت باشند. استفاده از یک دستور واحد برای تمام دامنه های کشور، خطر شکست طرح را افزایش می دهد.

بوته های بذرده باید حفاظت شوند و نمونه برداری از جمعیت باید مرگ طبیعی بعد از گلدهی را از مرگ ناشی از برداشت تفکیک کند. در عرصه مرتعی، اقدامات حفاظتی، احیا و ممنوعیت برداشت در بخش هایی از جمعیت ممکن است بر برداشت صمغ اولویت داشته باشند. کشت تجاری نیز نباید با انتقال بذر یا بوته از رویشگاه های طبیعی بدون رعایت قانون و حفاظت ذخایر ژنتیکی شکل گیرد. نظارت بر چرای دام، آتش سوزی، فرسایش و جمع آوری غیرمجاز از هزینه های واقعی مدیریت است.

ریسک مالی و بازار و معیار گسترش کشت

پیش از توسعه از پایلوت به مزرعه ۵ هکتاری، چهار شرط باید برآورده شود:

  • منشا قانونی و کیفیت بذر قابل تایید باشد
  • بقای دو فصل و رشد ریشه در زمین هدف ثبت شود
  • استحصال نمونه با شاخص مرگ و بازرویی قابل قبول بررسی گردد
  • و خریدار واقعی بر اساس نمونه و مشخصات کیفیت پیشنهاد قیمت مکتوب بدهد

در صورت شکست هر یک، افزایش سطح صرفا زیان بالقوه را بزرگ می کند. افزایش هزینه کارگری و حمل نیز با حجم صمغ پایین ممکن است سود ناخالص محدود را از بین ببرد.

برای سرمایه گذار تازه کار، اجرای تدریجی و متوقف کردن خرید تجهیزات غیرضروری تا زمان مشاهده اولین محصول، راهی برای مدیریت سرمایه در معرض ریسک است. سهمی از زمین باید برای نسل جدید و تولید بذر نگه داشته شود و هر سال جمعیت سالم دوباره شمارش شود. اگر فروش واقعی تنها با قیمت فرضی بسیار بالاتر از بازار قابل توجیه باشد، پروژه باید به عنوان فعالیت پژوهشی یا احیایی، نه کسب و کار اقتصادی اثبات شده، طبقه بندی شود.

کد HS برای صمغ طبیعی باریجه

در تجارت خارجی، شکل کالا از نام گیاه مهم تر است. برای صمغ رزینی طبیعی خام و استخراج نشده، فصل ۱۳ طبقه بندی بین المللی HS به لاک، صمغ ها، رزین ها و اولئورزین های طبیعی اختصاص دارد. در طبقه بندی رسمی HS سازمان ملل برای زیرعنوان ۱۳۰۱۹۰، زیرعنوان شش رقمی ۱۳۰۱۹۰ برای اقلام «سایر» دیده می شود. این یک تطبیق مقدماتی برای شکل خام محصول در سطح بین المللی است؛ ردیف هشت رقمی ایران، طبقه بندی الزام آور یک محموله و نرخ حقوق و عوارض ایران با این منبع تایید نشده و پیش از صادرات باید از گمرک و مشاور طبقه بندی کالا استعلام شود. اسانس، عصاره و رزینوئید فرآوری شده ممکن است در فصل و ردیف دیگری قرار گیرند.

محصول کد HS
صمغ رزینی طبیعی خام باریجه، مشروط به تطبیق شرح و ماهیت کالا ۱۳۰۱۹۰، سطح شش رقمی بین المللی

کد ISIC فعالیت کشت باریجه

برای طبقه بندی نوع فعالیت اقتصادی کشت گیاه، نه کد خود محصول، رده ۰۱۲۸ طبقه بندی رسمی ISIC ویرایش چهار سازمان ملل مربوط به کشت گیاهان ادویه ای، معطر، دارویی و داروسازی است. این رده از نظر مفهومی با کشت هدفمند باریجه در زمین کشاورزی سازگار است. با این حال کد بین المللی چهاررقمی، خودبه خود جایگزین شناسه ملی محصول، کد مجوز یا طبقه بندی اجرایی ایران نیست و برای فعالیت بهره برداری از مراتع یا کارخانه اسانس گیری باید طبقه فعالیت جداگانه بررسی شود.

فعالیت اقتصادی کد ISIC
کشت گیاهان معطر و دارویی، شامل کشت تجاری باریجه ۰۱۲۸ در ISIC Rev.۴

جمع بندی امکان سنجی کشت گیاه باریجه

کشت باریجه از نظر توسعه تولید گیاهان معطر بومی و کاهش فشار بر منابع طبیعی موضوع ارزشمندی برای پژوهش و توسعه است، اما وجود بذر و قیمت صمغ به تنهایی برای اثبات توجیه اقتصادی مزرعه کافی نیست. این گونه با خواب پیچیده بذر، دوره استقرار طولانی، امکان گلدهی پایانی و حساسیت به روش برداشت روبروست. در یک مثال محافظه کارانه پنج هکتاری، خروجی فرضی یک سال برداشت تنها ۱۲.۱۵ کیلوگرم صمغ قابل فروش است. این مقدار از چند فرض آزمایشی و یک داده علمی رویشگاهی ساخته شده و جای عملکرد واقعی را نمی گیرد.

تصمیم منطقی برای سرمایه گذار، شروع با قطعه آزمایشی، ثبت بقای چندفصل، آزمون برداشت کم آسیب، استعلام کامل زمین و آب و دریافت قیمت مکتوب بر اساس نمونه محصول است. تنها پس از عبور از این دروازه ها می توان درباره توسعه کشت، تامین مالی، احداث زیرساخت یا سرمایه در گردش چندساله تصمیم گرفت. در صورت عدم اثبات تراز مثبت محصول و نقدینگی، پروژه ممکن است برای احیای منابع طبیعی یا پژوهش مفید باشد، اما نباید به عنوان سرمایه گذاری با سود قطعی معرفی شود.

درباره نویسنده: ملیکا مزگی نژاد

ملیکا مزگی نژاد

با ۴ سال سابقه فعالیت و پژوهشگری، در آسان مشاور به مطالعه و تحلیل طرح‌ های احداث در حوزه‌ های مرتبط با توسعه کسب‌ و کارهای زیستی و کشاورزی فعالیت می‌ کنم. با تکیه بر رویکردهای تحلیلی و ارزیابی بازار، به تدوین مطالعات امکان‌ سنجی و نگارش طرح‌ های توجیهی می‌ پردازم تا مسیر تصمیم‌ گیری سرمایه‌ گذاران را هدفمندتر و مطمئن‌ تر سازم.

سؤالات متداول

آیا کشت گیاه باریجه به صورت دیم امکان پذیر است؟
در برخی مناطق کوهستانی ممکن است، اما موفقیت آن به بارش موثر، رطوبت خاک و بقای چندساله بوته ها وابسته است. پیش از توسعه کشت، پایلوت دیم و ارزیابی خاک و آب ضروری است.
باریجه چند سال پس از کاشت به درآمد می رسد؟
زمان ثابتی ندارد. در سناریوی مقاله، سال پنجم فقط یک فرض مطالعاتی برای شروع آزمون فروش است. بلوغ بوته، امکان برداشت غیرمخرب و حجم صمغ قابل فروش باید در مزرعه تایید شوند.
عملکرد صمغ باریجه در هر هکتار چقدر است؟
عملکرد تجاری قابل تعمیمی تایید نشده است. در مثال فرضی مقاله، فروش ۱۲.۱۵ کیلوگرم صمغ از ۴.۵ هکتار خالص در یک سال منتخب، معادل ۲.۷ کیلوگرم در هکتار محاسبه شده است؛ این عدد میانگین واقعی مزارع نیست.
برای کشت و برداشت صمغ باریجه مجوز لازم است؟
شرایط مجوز به نوع زمین و فعالیت بستگی دارد. کشت در زمین کشاورزی نیازمند بررسی ضوابط محلی است و برداشت صمغ از مراتع و عرصه های ملی تابع مجوز قانونی است. پیش از اجرا باید از مرجع ذی صلاح استعلام شود.
آیا کشت باریجه سودآور است و چه هزینه هایی دارد؟
سودآوری تضمین شده نیست. هزینه بذر، استقرار، حفاظت، آب کمکی، نیروی کار و سال های انتظار تا فروش باید با مقدار صمغ قابل فروش و قیمت قرارداد واقعی مقایسه شود. بدون این داده ها، نرخ بازده معتبر قابل اعلام نیست.
دسته مرتبط: طرح زراعتکشت گیاه

دیدگاهتان را بنویسید لغو پاسخ

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد. فیلدهای ضروری با * مشخص شده‌اند.

مطالب جدید در «طرح کشاورزی»

  • طرح توجیهی احداث باغ گوجه سبز
  • طرح توجیهی احداث باغ آلو
  • طرح توجیهی احداث باغ انگور دیم
  • طرح توجیهی احداث باغ نارنگی
تدوین-بیزینس-پلن

درباره آسان مشاور

آسان مشاور با بیش از یک دهه تجربه و اتکا به تیمی بین‌ رشته‌ ای، به عنوان همراهی قابل اعتماد برای سرمایه‌ گذاران شناخته می‌ شود. این مجموعه با افتخار عضو رسمی پارک علم و فناوری به‌ عنوان شرکت فناور، مشاور تأیید‌ شده وزارت صنعت، معدن و تجارت، مشاور مورد تأیید اداره کل تعاون، کار و رفاه اجتماعی و عضو کانون مشاوران بانکی کشور است و در همکاری با سازمان‌ ها جایگاه حرفه‌ ای خود را تثبیت کرده است.

✉️ info@asanmoshaver.com

Instagram Linkedin Whatsapp Telegram Mobile-alt

آدرس شرکت

  • 📍 دفتر مرکزی (تهران): میدان آزادی، اتوبان لشکری، کارخانه نوآوری آزادی
  • ☎️ تلفن ثابت : ۷۲۹۱ ۴۴۹۵ ۰۲۱
  • 📍 دفتر بیرجند: خیابان غفاری، پارک علم و فناوری بیرجند
  • 📞 شماره تماس : ۰۹۱۲۸۵۱۰۸۲۰
  • 📍 دفتر زاهدان: بازار، کوچه مرشد، کوچه امام خمینی ۵۱، پلاک ۰، طبقه ۱
  • 🕒 ساعت پاسخگویی : همه روزه از ساعت ۹:۰۰ الی ۲۱:۰۰

اطلاعات

  • ☎️ تماس با ما
  • ℹ️ درباره ما
  • ⚙️ خدمات ما
  • ❓ سوالات متداول

طرح امکان سنجی

  • 📘 طرح های توجیهی
  • 📑 طرح های تولید
  • 📑 طرح های احداث
  • رزومه کاری
  • 🤝 پروژه های انجام شده
مجوز کسب و کار آسان مشاور

تمامی حقوق برای آسان مشاور محفوظ می باشد.

❤ بیش از 12 سال تجربه ❤

بدون نتیجه
نمایش همه نتایج
  • خانه
  • خدمات تخصصی
    • مطالعات و تحقیقات
    • خدمات فنی مهندسی
    • خدمات مشاوره
  • طرح های توجیهی
    • طرح تولید
      • طرح صنعتی
      • طرح معدنی
    • طرح احداث
      • طرح استارتاپی
      • طرح خدماتی
      • طرح کشاورزی
      • طرح دامپروری
      • طرح آبزی پروری
      • طرح پرورش طیور
  • پروژه های انجام شده
    • گزارش امکان سنجی
    • گزارش بیزینس پلن
    • گزارش مطالعات بازار
    • گزارش مطالعات فرصت های سرمایه گذاری
    • گزارش بوم مدل
    • گزارش مطالعات فنی
    • نقشه جانمایی (سایت پلان)
  • دانشنامه
  • درباره ما
  • تماس با ما

برای سرمایه‌گذاری در این پروژه تردید دارید؟

شرایط شما را بررسی می‌کنیم تا قبل از تصمیم نهایی، دید روشن‌تری داشته باشید.

دریافت مشاوره سرمایه‌گذاری←

گفت و گو با کارشناسان آسان مشاور

درخواست مشاوره رایگان

اطلاعات اولیه پروژه را ثبت کنید تا برای بررسی درخواست با شما هماهنگ کنیم.

تماس مستقیم با مجموعهدر صورت تمایل، می توانید تلفنی صحبت کنید.
09128510820

اطلاعات فرم برای پیگیری همین درخواست ارسال می شود.