شرایط زمین برای احداث نیروگاه خورشیدی فقط به میزان تابش یا ارزان بودن قیمت ملک محدود نمی شود. زمین مناسب باید از نظر ظرفیت اتصال به شبکه، مساحت قابل استفاده، وضعیت مالکیت، کاربری، شیب، جنس خاک، خطر سیلاب، دسترسی جاده ای، گرد و غبار و محدودیت های محیط زیستی بررسی شود.
ممکن است یک زمین تابش خورشیدی بسیار خوبی داشته باشد، اما فاصله زیاد آن تا پست برق، هزینه اجرای خط اتصال را به اندازه ای افزایش دهد که پروژه از نظر اقتصادی جذابیت خود را از دست بدهد. در مقابل، زمینی با تابش کمی پایین تر ولی شبکه مناسب، دسترسی بهتر و هزینه آماده سازی کمتر می تواند انتخاب اقتصادی تری باشد.
به همین دلیل، خرید یا اجاره زمین قبل از دریافت استعلام اولیه شبکه و بررسی حقوقی توصیه نمی شود. مطالعات مکان یابی باید پیش از انعقاد قرارداد قطعی زمین انجام شوند.
برای بررسی تمام ابعاد پروژه، به مقاله طرح توجیهی نیروگاه خورشیدی لینک داده شود.
«درخواست مشاوره تخصصی برای سرمایهگذاری»
خلاصه شرایط زمین نیروگاه خورشیدی
| شاخص | معیار بررسی مقدماتی |
|---|---|
| مساحت اولیه مورد بررسی | حدود ۱.۵ تا ۲.۵ هکتار به ازای هر مگاوات |
| مهم ترین عامل | امکان و هزینه اتصال به شبکه |
| وضعیت تابش | مناسب و قابل تایید با داده های معتبر |
| شکل زمین | منظم و دارای سطح قابل استفاده کافی |
| شیب | ترجیحا محدود و بدون نیاز جدی به خاکبرداری |
| کاربری | فاقد مانع حقوقی یا قابل پیگیری از مسیر قانونی |
| خطر سیلاب | خارج از مسیر مسیل و پهنه پرخطر |
| دسترسی | دارای راه مناسب برای حمل تجهیزات |
| خاک | مناسب برای اجرای فونداسیون یا کوبش پایه |
| سایه اندازی | فاقد کوه، ساختمان یا عارضه موثر |
| آب | دسترسی محدود ولی کافی برای شستشوی پنل |
| شبکه | دارای ظرفیت پذیرش یا امکان توسعه اقتصادی |
| مهم ترین ریسک | خرید زمین قبل از تایید اتصال |
| تاریخ به روزرسانی | مرداد ۱۴۰۵ |
اعداد مربوط به مساحت، فاصله و هزینه، برآورد مقدماتی هستند. مساحت واقعی زمین پس از انتخاب پنل، نسبت DC به AC، نوع سازه، فاصله ردیف ها، محل پست و طراحی جانمایی مشخص می شود.
در گزارش امکان سنجی نیروگاه خورشیدی ۵۰۰ مگاواتی آسان مشاور، زمینی به مساحت ۷۵۰ هکتار در نظر گرفته شده است که معادل حدود ۱.۵ هکتار برای هر مگاوات است. این نسبت متعلق به همان پروژه و طراحی است و نباید برای همه نیروگاه ها به صورت ثابت استفاده شود.
مطالعات NREL نیز نشان می دهد مساحت مستقیم و کل نیروگاه های خورشیدی با توجه به فناوری، نوع آرایش، راه های دسترسی، پست و سایر زیرساخت ها تغییر می کند.
بهترین زمین برای نیروگاه خورشیدی چه ویژگی هایی دارد؟
بهترین زمین لزوما زمینی نیست که بیشترین تابش یا پایین ترین قیمت را داشته باشد. زمین مناسب باید میان چند معیار فنی، حقوقی و اقتصادی تعادل ایجاد کند.
مهم ترین ویژگی ها عبارتند از:
- امکان اتصال به شبکه با هزینه قابل قبول
- تابش مناسب و تولید ویژه قابل قبول
- مالکیت و کاربری روشن
- مساحت کافی و یکپارچه
- شیب محدود
- خطر پایین سیلاب
- خاک مناسب برای سازه
- دسترسی جاده ای
- فاصله مناسب تا مراکز خدماتی
- نبود محدودیت جدی محیط زیستی
- امکان تامین آب شستشو
- امکان توسعه در آینده
در گزارش فنی نیروگاه خورشیدی آسان مشاور، مکان یابی مبتنی بر داده های تابش، طراحی فنی، اتصال هماهنگ با ظرفیت پست و خط و بررسی شرایط محیط زیستی از ارکان اصلی پروژه معرفی شده است.
مساحت زمین مورد نیاز نیروگاه خورشیدی
برای غربالگری اولیه می توان دامنه زیر را در نظر گرفت:
| ظرفیت نیروگاه | مساحت مقدماتی قابل بررسی |
|---|---|
| ۲۰ کیلووات | حدود ۳۰۰ تا ۶۰۰ مترمربع |
| ۱۰۰ کیلووات | حدود ۱٬۵۰۰ تا ۲٬۵۰۰ مترمربع |
| ۵۰۰ کیلووات | حدود ۰.۸ تا ۱.۳ هکتار |
| ۱ مگاوات | حدود ۱.۵ تا ۲.۵ هکتار |
| ۵ مگاوات | حدود ۷.۵ تا ۱۲.۵ هکتار |
| ۱۰ مگاوات | حدود ۱۵ تا ۲۵ هکتار |
| ۱۰۰ مگاوات | حدود ۱۵۰ تا ۲۵۰ هکتار |
این جدول معیار قانونی یا عدد قطعی طراحی نیست. برای ظرفیت های کوچک، سهم راه دسترسی، حریم، ترانس و ساختمان کنترل نسبت به ظرفیت بیشتر است. در پروژه های بزرگ نیز نوع ردیاب، فاصله ردیف ها، شکل زمین و محل پست می توانند مساحت را تغییر دهند.
چه عواملی مساحت زمین را افزایش می دهند؟
- استفاده از ردیاب تک محوره
- فاصله بیشتر ردیف ها
- شکل نامنظم زمین
- وجود مسیل یا حریم غیرقابل استفاده
- شیب و پستی و بلندی
- مسیرهای داخلی گسترده
- پست و خط انتقال
- حریم خطوط برق
- نیاز به فضای توسعه
- استفاده از پنل هایی با توان کمتر
- محدودیت سایه اندازی
- چه عواملی مساحت را کاهش می دهند؟
- استفاده از پنل های پربازده
- طراحی منظم آرایه ها
- زمین یکپارچه و مستطیلی
- کاهش نواحی غیرقابل استفاده
- جانمایی بهینه اینورتر و ترانس
- کاهش فاصله های غیرضروری
- هماهنگی ظرفیت DC و AC
پیش از اعلام مساحت نهایی باید یک جانمایی مفهومی تهیه شود. فقط تقسیم ظرفیت نیروگاه بر یک عدد ثابت برای خرید زمین کافی نیست.
زمین مورد نیاز نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی
برای یک نیروگاه خورشیدی زمینی یک مگاواتی، حدود ۱.۵ تا ۲.۵ هکتار زمین برای بررسی اولیه پیشنهاد می شود.
در تعیین مساحت نهایی باید مشخص شود منظور از یک مگاوات چیست:
یک مگاوات ظرفیت پنل یا DC یک مگاوات ظرفیت خروجی اینورتر یا AC
در پروژه ای با ظرفیت یک مگاوات AC، ظرفیت پنل ها ممکن است حدود ۱.۱۵ تا ۱.۳۵ مگاوات پیک انتخاب شود. افزایش ظرفیت پنل، تعداد ماژول ها و سطح اشغال را بیشتر می کند.
همچنین سازه ثابت و ردیاب تک محوره مساحت یکسانی نیاز ندارند. ردیاب برای حرکت بدون برخورد و کاهش سایه متقابل، معمولا به فاصله بیشتری میان ردیف ها نیاز دارد.
برای مشاهده برآورد مالی این ظرفیت، به مقاله هزینه احداث نیروگاه خورشیدی ۱ مگاواتی لینک داده شود.
فاصله زمین تا شبکه برق
نزدیکی ظاهری یک تیر برق یا خط انتقال به معنی امکان اتصال نیروگاه نیست. برای ارزیابی اتصال باید موارد زیر مشخص شوند:
- نوع خط برق
- سطح ولتاژ
- ظرفیت آزاد
- جهت تغذیه
- وضعیت پست
- ظرفیت ترانس
- امکان احداث فیدر
- طول خط مورد نیاز
- محدودیت حفاظتی
- تجهیزات مخابراتی
- شرایط کد شبکه
ممکن است یک خط برق از کنار زمین عبور کند، اما ظرفیت پذیرش نیروگاه را نداشته باشد. همچنین ممکن است اتصال به خط نزدیک از نظر فنی تایید نشود و سرمایه گذار مجبور شود نیروگاه را به پست دورتری متصل کند.
چرا فاصله تا شبکه مهم است؟
افزایش فاصله می تواند این هزینه ها را بیشتر کند:
- پایه و دکل
- کابل یا هادی
- تجهیزات حفاظتی
- حریم خط
- تملک مسیر
- مجوز عبور
- تجهیزات مخابراتی
- تلفات برق
- تعمیر و نگهداری
- زمان اجرای پروژه
بنابراین در انتخاب زمین، ظرفیت قابل اتصال از صرف فاصله جغرافیایی مهم تر است.
گزارش فنی بارگذاری شده نیز تاکید می کند طراحی نیروگاه باید با ظرفیت پست و خط و الزامات شبکه هماهنگ شود.
آیا قبل از خرید زمین باید استعلام شبکه گرفت؟
بله. بهتر است قبل از خرید قطعی، حداقل بررسی مقدماتی شبکه انجام شود.
ترتیب پیشنهادی اقدامات عبارت است از:
- شناسایی چند زمین جایگزین
- تعیین ظرفیت پیشنهادی
- بررسی مقدماتی تابش و شبکه
- بررسی حقوقی زمین
- دریافت نظر اولیه مرجع برق
- مقایسه هزینه اتصال گزینه ها
- انتخاب زمین برتر
- تنظیم قرارداد مشروط
- پیگیری مجوز و استعلام قطعی
- نهایی کردن خرید یا اجاره
در صورت امکان، قرارداد خرید یا اجاره باید تا دریافت تاییدهای اولیه دارای شرط فسخ یا تعلیق باشد. شرایط حقوقی چنین قراردادی باید توسط مشاور حقوقی متناسب با پروژه تنظیم شود.
تابش خورشیدی زمین چگونه بررسی می شود؟
سه شاخص مهم در ارزیابی اولیه زمین عبارتند از:
تابش افقی یا GHI
مجموع تابش مستقیم و پراکنده روی سطح افقی است و برای ارزیابی اولیه نیروگاه فتوولتائیک کاربرد دارد.
تابش روی سطح پنل یا GTI
مقدار تابشی است که با توجه به زاویه و جهت نصب به سطح پنل می رسد.
تولید ویژه یا PVOUT
مقدار برق سالانه ای است که به ازای هر کیلووات پیک ظرفیت پنل قابل تولید است. این شاخص اثر تابش، دما، زاویه و بخشی از تلفات سیستم را در یک خروجی قابل مقایسه نمایش می دهد.
در گزارش فنی آسان مشاور، PVOUT به عنوان تولید ویژه سالانه معرفی شده است که اثر تابش، دما، فناوری و تلفات را به صورت ترکیبی نشان می دهد.
اطلس جهانی خورشیدی، نقشه ها و داده های GHI، DNI، GTI و PVOUT را برای ایران ارائه می کند. نقشه های کشوری و لایه های جهانی این سامانه تاریخ به روزرسانی متفاوتی دارند؛ بنابراین تاریخ داده مورد استفاده باید در گزارش ثبت شود.
شیب مناسب زمین نیروگاه خورشیدی
زمین کم شیب معمولا هزینه آماده سازی، فونداسیون، راه سازی و کابل کشی کمتری دارد. با افزایش شیب، مشکلات زیر ممکن است ایجاد شوند:
- افزایش خاکبرداری و خاکریزی
- افزایش اختلاف ارتفاع ردیف ها
- پیچیدگی طراحی سازه
- افزایش خطر فرسایش
- دشوار شدن حرکت ماشین آلات
- افزایش طول کابل
- ایجاد سایه متقابل
- افزایش هزینه زهکشی
- کاهش سطح قابل استفاده
نمی توان یک عدد ثابت برای حداکثر شیب تمام نیروگاه ها اعلام کرد. نوع سازه، جهت شیب، جنس خاک و روش نصب بر نتیجه اثر دارند.
برای غربالگری اولیه، زمین های هموار یا دارای شیب محدود در اولویت قرار می گیرند. زمین های دارای شیب بیشتر باید با نقشه توپوگرافی، طراحی سه بعدی و برآورد عملیات خاکی ارزیابی شوند.
جهت شیب زمین چه تاثیری دارد؟
جهت شیب می تواند بر آرایش ردیف ها، سایه اندازی و میزان عملیات خاکی اثر بگذارد.
در نیمکره شمالی، آرایه های ثابت معمولا رو به جنوب طراحی می شوند؛ اما این به معنی رد خودکار زمین هایی با جهت دیگر نیست. جانمایی نهایی باید بر اساس موارد زیر انجام شود:
- زاویه پنل
- ارتفاع ردیف ها
- جهت شیب
- مسیر خورشید
- فاصله ردیف ها
- نوع ردیاب
- محدودیت شکل زمین
در برخی زمین ها، اصلاح محدود زاویه سازه از خاکبرداری گسترده اقتصادی تر است.
شکل هندسی زمین
زمین مستطیلی، یکپارچه و بدون بریدگی معمولا برای جانمایی نیروگاه مناسب تر است.
زمین های زیر ممکن است سطح قابل استفاده کمتری از مساحت سند داشته باشند:
- زمین باریک و طولانی
- زمین چند تکه
- زمین دارای حریم جاده
- زمین دارای مسیل
- زمین دارای خط انتقال
- زمین دارای لوله یا تاسیسات
- زمین دارای ساختمان
- زمین دارای صخره
- زمین با مرز نامشخص
بنابراین دو زمین با مساحت اسمی برابر ممکن است ظرفیت نصب متفاوتی داشته باشند.
در بررسی اولیه باید مساحت قابل استفاده خالص از مساحت کل زمین تفکیک شود.
وضعیت مالکیت و اسناد زمین
پیش از سرمایه گذاری باید وضعیت حقوقی زمین روشن باشد.
موارد قابل بررسی عبارتند از:
- سند رسمی
- مالک یا مالکان
- حدود اربعه
- مختصات ثبتی
- وجود معارض
- رهن یا توقیف
- حق عبور
- حریم تاسیسات
- کاربری
- امکان اجاره بلندمدت
- امکان انتقال
- امکان ارائه وثیقه
- دسترسی قانونی به جاده
وجود قولنامه یا توافق غیررسمی به تنهایی برای پروژه ای که نیازمند سرمایه گذاری بلندمدت، قرارداد فروش برق یا وام است کافی نیست.
در صورت تعدد مالکان، وراث یا معارضان محلی، ریسک تاخیر پروژه افزایش پیدا می کند.
کاربری زمین و تغییر کاربری
اگر زمین دارای کاربری کشاورزی، زراعی یا باغی باشد، امکان استفاده از آن باید از مسیر قانونی بررسی شود. داشتن مالکیت خصوصی به معنی امکان احداث بدون مجوز نیست.
اصلاح آیین نامه رفع موانع احداث نیروگاه های تجدیدپذیر مقرر کرده است که وزارت نیرو از طریق ساتبا مناطق مستعد را به وزارت جهاد کشاورزی معرفی کند و درخواست های واگذاری یا تغییر کاربری زمین را برای طی مراحل قانونی ارسال کند. همچنین متقاضیان با تایید وزارت نیرو می توانند درخواست واگذاری یا تغییر کاربری زمین تحت مالکیت خود را به مراجع مربوط ارائه کنند.
این مصوبه به معنی تایید خودکار تمام زمین ها نیست. وضعیت هر زمین باید با توجه به کاربری، محل، مرجع مالکیت و تصمیم دستگاه های مسئول بررسی شود.
آیا زمین کشاورزی برای نیروگاه مناسب است؟
از نظر فنی ممکن است زمین مناسب باشد، اما استفاده از اراضی زراعی و باغی با محدودیت های حقوقی و سیاست های حفاظت از زمین روبرو است. بهتر است ابتدا گزینه هایی بررسی شوند که:
ارزش زراعی بالایی ندارند. با منابع آب و کشاورزی تعارض جدی ندارند. کاربری آنها قابل پیگیری است. از نظر محیط زیستی حساس نیستند. به شبکه دسترسی مناسبی دارند. خرید زمین بهتر است یا اجاره؟
انتخاب خرید یا اجاره به مدت قرارداد فروش برق، مدل تامین مالی، وضعیت مالکیت و برنامه توسعه بستگی دارد.
- مزایای خرید
- کنترل بلندمدت زمین
- حذف ریسک افزایش اجاره
- امکان استفاده به عنوان دارایی
- قدرت بیشتر در توسعه پروژه
- امکان استفاده در برخی ساختارهای تامین مالی
- معایب خرید
- افزایش سرمایه اولیه
- خواب سرمایه
- ریسک خرید زمین نامناسب
- هزینه انتقال و مالیات
- دشواری خروج از پروژه
- مزایای اجاره
- کاهش سرمایه اولیه
- امکان انتخاب زمین بزرگ تر
- انعطاف بیشتر
- کاهش هزینه خرید دارایی
- معایب اجاره
- ریسک اختلاف با مالک
- افزایش اجاره
- محدودیت وثیقه
- احتمال عدم تمدید
- نیاز به قرارداد بلندمدت دقیق
در قرارداد اجاره باید مدت احداث، بهره برداری، تمدید، انتقال قرارداد، مالکیت تجهیزات، خسارت فسخ، حق عبور و دسترسی به شبکه روشن باشد.
خاک و مطالعات ژئوتکنیک
نوع خاک بر روش نصب سازه و هزینه فونداسیون اثر مستقیم دارد.
مهم ترین ویژگی های قابل بررسی عبارتند از:
- ظرفیت باربری
- مقاومت در برابر بیرون کشیدگی پایه
- خوردگی خاک
- سطح آب زیرزمینی
- درصد سنگ و قلوه سنگ
- نشست
- تورم خاک
- شوری
- فرسایش
- روانگرایی در مناطق مستعد
در زمین مناسب ممکن است پایه های سازه با روش کوبشی نصب شوند. در زمین سنگی، سست، خورنده یا دارای آب زیرزمینی بالا، ممکن است حفاری، بتن ریزی یا روش های خاص لازم باشد.
آزمایش خاک پس از انتخاب اولیه زمین و پیش از نهایی کردن طراحی سازه انجام می شود.
خطر سیلاب و زهکشی
زمین مسطح ممکن است از نظر نصب مناسب به نظر برسد، اما اگر در مسیر سیلاب یا آبگرفتگی قرار داشته باشد، ریسک زیادی ایجاد می کند.
خطرات سیلاب شامل موارد زیر هستند:
- شسته شدن فونداسیون
- تخریب راه دسترسی
- آسیب کابل ها
- آبگرفتگی اینورتر
- فرسایش خاک
- آسیب فنس
- توقف تولید
- افزایش هزینه بیمه
برای ارزیابی باید مسیر مسیل، حوضه آبریز، شیب اطراف، سابقه سیلاب و تراز تجهیزات بررسی شوند.
گزارش فنی آسان مشاور نیز بررسی تعارض کاربری زمین، زیستگاه های حساس و آثار محیط زیستی را در مرحله مکان یابی ضروری می داند.
دسترسی جاده ای زمین
برای حمل پنل، اینورتر، ترانس، سازه و تجهیزات پست، زمین باید دسترسی قابل قبول داشته باشد.
موارد مهم عبارتند از:
- عرض جاده
- شعاع گردش
- تحمل بار
- وضعیت پل ها
- شیب مسیر
- دسترسی در فصل بارندگی
- فاصله تا جاده اصلی
- امکان ورود جرثقیل
- امکان حمل ترانس
- مالکیت مسیر دسترسی
گاهی هزینه اصلاح جاده یا احداث مسیر جدید در برآورد اولیه فراموش می شود.
آب مورد نیاز نیروگاه خورشیدی
نیروگاه فتوولتائیک در بهره برداری مصرف آب فرایندی قابل توجهی ندارد و آب عمدتا برای شستشوی پنل ها استفاده می شود.
مقدار آب مورد نیاز به این عوامل وابسته است:
- سطح پنل ها
- گرد و غبار
- فاصله شستشو
- روش شستشو
- کیفیت آب
- بارندگی
- امکان بازیافت
- استفاده از تجهیزات خشک
در مناطق خشک باید تامین آب پیش از انتخاب زمین بررسی شود. آب دارای املاح زیاد ممکن است پس از خشک شدن روی پنل رسوب ایجاد کند.
گزارش تخصصی بارگذاری شده نیز مصرف آب نیروگاه خورشیدی را عمدتا محدود به شستشوی پنل ها می داند.
گرد و غبار و آلودگی پنل ها
نزدیکی زمین به منابع گرد و غبار می تواند هزینه نگهداری و افت تولید را افزایش دهد.
منابع بالقوه شامل این موارد هستند:
- معدن
- کارخانه سیمان
- جاده خاکی
- زمین کشاورزی
- کانون ریزگرد
- کارگاه سنگ
- بیابان دارای باد شدید
- فعالیت عمرانی
زمین دارای تابش بالا ولی آلودگی شدید ممکن است به شستشوی مکرر، آب بیشتر و تجهیزات تخصصی نیاز داشته باشد.
در ارزیابی باید جهت باد غالب و منابع آلودگی اطراف بررسی شوند.
سایه اندازی زمین
موانع اطراف می توانند در ساعات مختلف روز و فصل های مختلف روی پنل ها سایه ایجاد کنند.
مهم ترین موانع عبارتند از:
- کوه و تپه
- ساختمان
- درخت
- دکل
- خط انتقال
- دودکش
- سازه صنعتی
- پنل های ردیف مجاور
بررسی سایه نباید فقط در ظهر تابستان انجام شود. زاویه خورشید در زمستان پایین تر است و سایه ها طولانی تر می شوند.
جانمایی باید با مدل مسیر خورشید و تحلیل سایه انجام شود.
محدودیت های محیط زیستی
پیش از انتخاب قطعی زمین باید وضعیت محیط زیستی و اجتماعی آن بررسی شود.
موضوعات قابل بررسی عبارتند از:
- مناطق حفاظت شده
- زیستگاه گونه های حساس
- مسیر کوچ یا عبور حیات وحش
- تالاب و رودخانه
- پوشش گیاهی ارزشمند
- آثار تاریخی
- سکونتگاه محلی
- درخشش پنل
- تعارض با کشاورزی
- پسماند دوره ساخت
- مدیریت پایان عمر پنل ها
انتخاب زمین تخریب شده، صنعتی یا کم تعارض می تواند بخشی از ریسک مجوز و اثرات محیط زیستی را کاهش دهد. مطالعات NREL نیز استفاده از زمین های تخریب شده یا آلوده را به عنوان یکی از گزینه های توسعه نیروگاه خورشیدی بررسی کرده است.
درخشش پنل یا Glare
بازتاب نور پنل ممکن است در زمین های نزدیک به فرودگاه، جاده، راه آهن، سکونتگاه یا تاسیسات حساس نیازمند بررسی باشد.
پنل های خورشیدی برای جذب نور طراحی می شوند، اما در بعضی زاویه ها بازتاب ایجاد می کنند. ارزیابی Glare باید بر اساس موقعیت ناظر، زاویه پنل، مسیر خورشید و ساعات حساس انجام شود.
در گزارش فنی آسان مشاور، مطالعه درخشش و ارزیابی مکان یابی از اقدامات لازم در برنامه اجرایی پروژه های بزرگ معرفی شده است.
امنیت زمین نیروگاه
نیروگاه خورشیدی دارای تجهیزات ارزشمند و گسترده است. وضعیت امنیتی زمین بر هزینه بهره برداری اثر می گذارد.
موارد قابل بررسی عبارتند از:
- فاصله از مناطق مسکونی
- امکان نگهبانی
- پوشش مخابراتی
- روشنایی
- فنس
- دوربین
- مسیر ورود و خروج
- سابقه سرقت
- امکان حضور نیروی بهره بردار
- دسترسی نیروهای امدادی
زمین بسیار دورافتاده ممکن است قیمت کمتری داشته باشد، اما هزینه امنیت، ارتباطات و خدمات آن بیشتر شود.
فاصله از مراکز خدماتی و تامین کننده
دسترسی به شهر، تعمیرکار، قطعات یدکی، جرثقیل و نیروی فنی می تواند بر زمان توقف نیروگاه اثر بگذارد.
اگر اینورتر یا ترانس دچار مشکل شود، فاصله زیاد تا مرکز خدمات می تواند زمان تعمیر را افزایش دهد و درآمد از دست رفته ایجاد کند.
این موضوع برای پروژه های بزرگ و زمین های بیابانی اهمیت بیشتری دارد.
زمین نیروگاه ۱۰ مگاواتی
برای بررسی اولیه نیروگاه ۱۰ مگاواتی می توان حدود ۱۵ تا ۲۵ هکتار زمین را در نظر گرفت؛ اما پست، مسیر خط، توسعه آینده و شکل سایت ممکن است مساحت بیشتری نیاز داشته باشند.
در این ظرفیت، فقط زمین پنل ها مطرح نیست. فضاهای زیر باید جانمایی شوند:
- پست برق
- اتاق کنترل
- راه های اصلی و فرعی
- انبار موقت
- تعمیرگاه
- تجهیزات مانیتورینگ
- محوطه ترانس ها
- حریم خط
- منطقه توسعه احتمالی
برای بررسی کامل این ظرفیت، به مقاله طرح توجیهی نیروگاه خورشیدی ۱۰ مگاواتی لینک داده شود.
زمین مناسب برای نیروگاه ۲۰ کیلووات
نیروگاه ۲۰ کیلووات می تواند روی بام یا زمین اجرا شود.
در اجرای زمینی باید این موارد بررسی شوند:
- ظرفیت انشعاب
- فاصله تا تابلو برق
- سایه
- فضای نگهداری
- امنیت
- مالکیت زمین
- امکان صدور مجوز
- مسیر کابل
برای این ظرفیت، هزینه زمین و اتصال می تواند سهم بالایی از کل سرمایه گذاری داشته باشد. به همین دلیل، استفاده از سقف مناسب در برخی پروژه ها اقتصادی تر است.
چک لیست بازدید اولیه زمین
در بازدید مقدماتی، اطلاعات زیر ثبت شوند:
| موضوع | اطلاعات مورد نیاز |
|---|---|
| موقعیت | مختصات جغرافیایی |
| مساحت | مساحت کل و قابل استفاده |
| مالکیت | سند و مشخصات مالک |
| کاربری | وضعیت ثبتی و فعلی |
| شبکه | نزدیک ترین خط و پست |
| راه | نوع و کیفیت دسترسی |
| شیب | وضعیت توپوگرافی |
| خاک | سنگی، رسی، شنی یا سست |
| سیلاب | مسیل و آثار آبگرفتگی |
| سایه | موانع اطراف |
| گرد و غبار | منابع آلودگی |
| آب | منبع احتمالی شستشو |
| امنیت | وضعیت محیط |
| توسعه | زمین آزاد مجاور |
| محیط زیست | مناطق حساس اطراف |
بازدید چشمی برای تصمیم نهایی کافی نیست و باید با اسناد، نقشه، استعلام و مطالعات فنی تکمیل شود.
مدارک لازم برای بررسی اولیه زمین
برای انجام مطالعه مقدماتی، بهتر است این اطلاعات ارائه شوند:
- مختصات چهارگوشه زمین
- فایل KML یا نقشه UTM
- سند یا مدرک مالکیت
- مساحت زمین
- نوع کاربری
- تصاویر زمین
- فاصله تا جاده
- فاصله تا خط برق
- مشخصات نزدیک ترین پست
- ظرفیت پیشنهادی نیروگاه
- مدل فروش برق
- اطلاعات آب
- اطلاعات توپوگرافی
- سوابق سیلاب
- محدودیت های اعلام شده توسط دستگاه ها
بدون مختصات دقیق، ارزیابی تابش، شبکه، توپوگرافی و دسترسی با خطای زیادی همراه خواهد بود.
خطاهای رایج در خرید زمین نیروگاه خورشیدی خرید بر اساس تابش بالا
تابش خوب بدون ظرفیت شبکه، پروژه اقتصادی ایجاد نمی کند.
اعتماد به فاصله ظاهری خط برق
خط نزدیک ممکن است ظرفیت اتصال نداشته باشد.
استفاده از مساحت سند
تمام مساحت سند لزوما قابل نصب نیست.
نادیده گرفتن مسیل
زمین هموار ممکن است در مسیر سیلاب باشد.
خرید زمین کشاورزی بدون بررسی کاربری
مالکیت به تنهایی مجوز احداث ایجاد نمی کند.
نادیده گرفتن هزینه تسطیح
قیمت پایین زمین ممکن است با هزینه خاکبرداری جبران شود.
نداشتن مسیر قانونی دسترسی
راه موجود ممکن است از ملک دیگر عبور کند.
نادیده گرفتن خط انتقال
حریم خط می تواند بخش بزرگی از زمین را غیرقابل استفاده کند.
خرید قطعی قبل از استعلام
این اقدام می تواند سرمایه را در زمین غیرقابل اجرا متوقف کند.
روش مقایسه چند زمین پیشنهادی
برای انتخاب ساختگاه بهتر است چند گزینه به صورت هم زمان بررسی شوند.
معیار زمین اول زمین دوم زمین سوم تابش و PVOUT ظرفیت شبکه هزینه اتصال وضعیت مالکیت کاربری شیب خاک سیلاب دسترسی محیط زیست امنیت امکان توسعه
امتیازدهی نهایی نباید با وزن برابر برای همه معیارها انجام شود. در بیشتر پروژه ها، ظرفیت شبکه، هزینه اتصال، وضعیت حقوقی و مساحت قابل استفاده وزن بیشتری دارند. وزن دقیق باید متناسب با ظرفیت و مدل پروژه تعیین شود و بخشی از مطالعات اختصاصی ساختگاه است.
چه زمینی برای نیروگاه خورشیدی مناسب نیست؟
زمین ممکن است در شرایط زیر گزینه مناسبی نباشد:
شبکه منطقه ظرفیت پذیرش نداشته باشد. هزینه خط و پست بیش از حد بالا باشد. زمین معارض یا مالکیت مبهم داشته باشد. تغییر کاربری امکان پذیر نباشد. زمین در مسیر سیلاب باشد. بخش بزرگی از آن در حریم قرار گیرد. شیب و عملیات خاکی سنگین باشد. دسترسی قانونی وجود نداشته باشد. زیستگاه حساس در محل قرار داشته باشد. تامین امنیت یا آب شستشو دشوار باشد. مساحت قابل استفاده کمتر از ظرفیت هدف باشد. امکان توسعه آینده وجود نداشته باشد.
رد یک زمین در مرحله غربالگری مقدماتی می تواند از صرف هزینه بسیار بیشتر در مراحل طراحی و اجرا جلوگیری کند.
هزینه های مرتبط با زمین
قیمت خرید زمین تنها یکی از هزینه های ساختگاه است.
| گروه هزینه | شرح |
|---|---|
| خرید یا اجاره | قیمت ملک یا اجاره بلندمدت |
| حقوقی | انتقال، قرارداد و استعلام |
| تغییر کاربری | در صورت نیاز و امکان قانونی |
| نقشه برداری | UTM و توپوگرافی |
| ژئوتکنیک | آزمایش خاک |
| تسطیح | خاکبرداری و خاکریزی |
| زهکشی | کانال و کنترل سیلاب |
| دسترسی | راه داخلی و خارجی |
| فنس | حصار و دروازه |
| آب | مخزن یا خط تامین |
| امنیت | دوربین، روشنایی و نگهبانی |
| اتصال | خط، پست و مسیر عبور |
| محیط زیست | مطالعات و اقدامات کنترلی |
در مدل سرمایه گذاری باید هزینه زمین از هزینه آماده سازی زمین تفکیک شود.
طرح توجیهی زمین نیروگاه خورشیدی چه مواردی را بررسی می کند؟
مطالعات اختصاصی ساختگاه شامل این بخش ها است:
- بررسی فنی
- تابش و تولید ویژه
- توپوگرافی
- سایه
- دما
- گرد و غبار
- خاک
- سیلاب
- دسترسی
- آب
- جانمایی مقدماتی
- بررسی شبکه
- نزدیک ترین خط و پست
- سطح ولتاژ
- ظرفیت احتمالی
- مسیر اتصال
- نیاز به توسعه
- هزینه مقدماتی خط و پست
- بررسی حقوقی
- مالکیت
- کاربری
- حریم
- معارض
- حق عبور
- امکان خرید یا اجاره
- مجوزهای مورد نیاز
- بررسی اقتصادی
- قیمت زمین
- هزینه آماده سازی
- هزینه اتصال
- هزینه دسترسی
- اثر تولید بر درآمد
- مقایسه گزینه ها
- بررسی محیط زیستی
- مناطق حساس
- سیلاب
- پوشش گیاهی
- درخشش
- اثر اجتماعی
- مدیریت پایان عمر
جزئیات وزن دهی معیارها، مسیر پیشنهادی اتصال، جانمایی تجهیزات و هزینه اختصاصی زمین در مقاله عمومی منتشر نمی شود و باید بر اساس مختصات واقعی پروژه تهیه شود.
جمع بندی شرایط زمین برای احداث نیروگاه خورشیدی
زمین مناسب نیروگاه خورشیدی باید هم زمان از نظر تابش، شبکه، مالکیت، کاربری، مساحت، شیب، خاک، سیلاب، دسترسی و محیط زیست ارزیابی شود.
برای غربالگری اولیه، حدود ۱.۵ تا ۲.۵ هکتار زمین به ازای هر مگاوات قابل بررسی است؛ اما مقدار واقعی پس از طراحی جانمایی مشخص می شود. مهم ترین معیار انتخاب، امکان اتصال اقتصادی به شبکه است و نزدیک بودن ظاهری خط برق به تنهایی کافی نیست.
پیش از خرید یا اجاره قطعی باید چند زمین جایگزین مقایسه شوند، وضعیت حقوقی و کاربری بررسی شود و نظر اولیه شبکه دریافت شود. تهیه گزارش مکان یابی می تواند از خرید زمین نامناسب، هزینه بالای اتصال و تاخیر در مجوز جلوگیری کند.
آسان مشاور با دریافت مختصات و اطلاعات زمین، ارزیابی مقدماتی تابش، مساحت قابل استفاده، شبکه، ریسک های ساختگاه و امکان سنجی اقتصادی نیروگاه خورشیدی را انجام می دهد.
