نگارش فصل اول پایان نامه

آموزش انجام فصل اول پایان نامه

فصل اول پایان نامه شامل چیست؟

موسسه علمی پژوهشی آسان مشاور بعد از سالها تجربه در زمینه خدمات پژوهشی در راستای گسترش فعالیت های خود در حوزه خدمات آموزشی و مشاوره ای پروپوزال و پایان نامه  در مقاطع ارشد و دکتری و در تمامی رشته های دانشگاهی  و اخذ پذیرش مقالات دانشگاهی در مجلات تخصصی خارجی اقدام به خدمات جدید نموده است. برگزاری کارگاه های اموزشی و مشاوره ای از دیگر خدمات جدید آسان مشاور می باشد که شما دانشجویان و محققین عزیز میتوانید در طی پژوهش خود از طریق وبینار با کارشناسان تخصصی هر رشته ارتباط مستقیم داشته باشید و از خدمات آموزشی و مشاوره ای ما استفاده لازم را ببرید.

در خدماتی که از ما دریافت میکنید مرحله به مرحله در جریان پژوهش قرار خواهید گرفت

در این بخش سعی می کنیم مطالبی را که مربوط به فصل اول پایان نامه است را به طور کامل و جامع بیان کنیم

فصل اول پایان نامه ارشد و دکتری

فصل اول هر پایان نامه ارشد و دکتری، حالت کامل شده «طرح تحقیق» یا همان پروپوزال است. هر پروپوزال مانند نقشه ی ساخت یک ساختمان در ابتدا است ، معمولا در  نگارش فصل اول هر پایان نامه ارشد، به اجزایی به طور کلی اشاره می شود که بیان و شرح اجزا به خواننده نشان می دهد که محتوای پایان نامه چیست.

  اجزای تشکیل دهنده ی فصل اول پایان نامه ارشد و دکتری

 فصل اول برای نگارش پایان نامه ارشد شامل اجزای زیر است که پاره ای از دانشکده ها و استادان تعدادی از آنها را حذف یا با یکدیگر ترکیب می کنند. این اجزا عبارتند از:

۱٫ مقدمه

۲٫ بیان(شرح) مساله

۳٫ پیشه نظری و عملی مساله (موضوع) تحقیق

۴٫ اهمیت و ضرورت انجام تحقیق

۵٫هدف های تحقیق

۶٫ چارچوب(میانی) تحقیق

۷٫ مدل تحلیلی تحقیق

۸٫فرضیه های تحقیق

۹٫وع و روش تحقیق

۱۰٫قلمرو مکانی تحقیق(جامعه ی آماری)

۱۱٫محدوده زمانی تحقیق

۱۲٫طرح نمونه گیری (روش نمونه گیری و تعیین مهم نمونه)

۱۳٫ابزارهای گردآوری داده ها(اطلاعات)

۱۴٫روش تجزیه و تحلیل داده ها

۱۵٫محدودیت های تحقیق

۱۶٫شرح واژه ها و اصطلاح های به کار رفته در تحقیق

۱)مقدمه

مقدمه فصل اول پایان نامه ارشد و دکتری ، مانند مقدمه کلی پایان نامه نیست، بلکه مقدمه ای برای فصل اول است، در این مقدمه ،شرح داده می شود که این فصل شامل چه اجزایی می شود و چه مطلب ها و نکته هایی را در بر می گیرد.

۲)بیان مساله ی اصلی(پرسش آغازی) پایان نامه ارشد و دکتری

مساله را در یک تعریف کلی می توان به شیوه های زیر تعریف کرد:

الف : وضعیتی که بیانگر «فاصله ی بین « واقعیت موجود» با« وضعیت مطلوب» است.

ب : « مساله، مانعی است که بر سر راه دستیابی به هدف پدیدار شده است. »

هر پژوهش و یا پایان نامه ارشد و دکتری، در واقع با هدف پاسخگویی به  «پرسش» یا راه حل یابی به یک « مساله ی اصلی» آغاز می شود و برای این که انسجام، هدفمندی و کاربردی بودن یک تحقیق حفظ شود باید در حدود مساله ی اصلی، سازماندهی شود. هر مساله ی اصلی در حوزه ی یک مساله کلی تر قرار دارد.

 منابع انتخاب موضوع و مساله تحقیق در پایان نامه ارشد و دکتری

   با شیوه های گوناگون می توان یک مساله تحقیق را انتخاب کرد، شیوه هایی مانند:

          الف- کندوکاو در تجربه های شخصی و شغلی

          ب-کنجکاوی در اطلاعات منتشره از سوی رسانه ها

          ج-بهره گیری از دانش تخصصی

         د-فرصت ها و تهدیدهای پیش آمده برای سازمان

         ه-علاقه ها و ارزش های فردی

         و-رخدادهای زندگی شغلی

 در حوزه های ساختاری- محتوایی و رفتاری، مسایلی را می توان درقلمرو های کلی زیر تعریف کرد:

  1. کوتاه تر کردن زمان انجام کار در ارایه ی خدمت و کالا(محصول) به مشتری
  2. کاهش هزینه های زاید
  3. افزایش کمیت خدمات و کالا(محصول)
  4. ارتقای کیفیت(کالا ،خدمات ،مسایل انسانی، و محیط کار…)

 معیارهای ارزیابی مساله ی تحقیق در پایان نامه ارشد

برای ارزیابی مسایل آمده در طرح تحقیق باید به پرسش هایی که در پی می آید پاسخ داد:

  1. آیا گستردگی و ویژگی های آن با توجه به پیشینه ی تحقیق بیان شده است؟
  2. آیا شیوه بیان مساله، دامنه ی پژوهش را تعیین می کند ؟
  3. آیا اهمیت مساله با ملاک زیر بررسی شده است ؟

              الف: دستیابی به یک شیوه ی نو در اجرای امور

              ب: موثر بودن برای تدوین یک نظریه

              ج: عمومیت بخشیدن و گسترش نظریه های علمی

              د: پاسخ گویی به مسایل جامعه و سازمان

  ۴- آیا امکان ارایه فرضیه ها برای مساله امکان پذیر است ؟

  ۵- آیا تعریف عملیاتی متغیرهای مساله امکان پذیر است ؟

  ویژگی های عنوان تحقیق در پایان نامه ارشد

هر عنوان تحقیق در پایان نامه ارشد باید ویژگی هایی داشته باشد، مانند:

  الف)شناختی دقیق و روشن از حوزه ی تحقیق ارایه کند و دارای ویژگی هایی مانند صراحت، اختصار، سادگی باشد.

ب) کلمه های آمده در عنوان تحقیق باید صحیح و منظم به کار رود.

ج) عنوان تحقیق باید در پرتو واقعیت ها با توجه به معیارهای علمی، تهیه و تنظیم شود. به سخن دیگر، پژوهشگر باید در انتخاب عنوان پایان نامه، واقع گرایی را بر آرمان گرایی ترجیح دهد.

د) پژوهشگر پایان نامه بایستی هنگام انتخاب عنوان پایان نامه ارشد و دکتری ، به حدس ها و ابهام هایی که درباره آن پیش خواهد آمد، توجه کند و برداشت های احتمالی را در جمله بندی در نظر بگیرد.

  ویژگی های مساله ی تحقیق در پایان نامه ارشد (پرسش آغازین)

 یک بیان مساله خوب در پایان نامه ارشد و دکتری به زبان دقیق علمی ممکن است و شامل محدود کردن مساله و جداسازی آن از مسایل حاشیه ای است. پژوهشگر پایان نامه باید بتواند مساله را به گونه ای بیان کند که اهمیت آن را نشان دهد. همچنین در شناسایی مساله تحقیق در پایان نامه ارشد ، پژوهشگر باید سعی کند تا دلیل های واقعی بر وجود مساله را عرضه کند، و شرایطی را نشان دهد که در آن مساله ی مورد نظر رخ داده است.

معمولا با کندوکاو در لایه های گوناگون مساله ای که خوب بیان شده است می توان اطلاعات زیر را پیدا کرد:

الف: اهمیت مساله

ب:محدود شدگی مساله در یک حوزه ی تخصصی

ج:اطلاعات کلی درباره ی پژوهش های انجام شده

د:چارچوبی برای ارایه ی نتیجه های تحقیق

ه: نیازهای سازمان(جامعه)

و:قلمروهای مورد نظر مدیریت برای بهبود دادن

ز:قلمروهای نظری که پژوهشگران باید با نظریه هایشان آنها را مشخص  و محدودتر کنند

ح:نشان دادن تمامی متغیرهای مرتبط

ممکن است هر یک از ویژگی ها وقتی جداگانه در نظر گرفته شود، رعایت آن ها آسان  به نظر برسد. اما وقتی قرار باشد مجموعه ای از این ویژگی ها  درباره ی یک مساله در نظر گرفته شود، کار آسانی نخواهد بود، و پژوهشگر را وادار می کند تا هدف هایش را روشن سازد. برای این کار، رها شدن از پیشداوری های ذهنی، شرط اساسی است.

توصیه هایی برای انتخاب موضوع و مساله پایان نامه ارشد و دکتری

موضوع های کاربردی و نظری در انجام پایان نامه ارشد و دکتری فراوانند و هر موضوعی می تواند بر مبنای هدفی که دنبال می شود بررسی شود. اما این که آیا این موضوع خوب است به کاربرد دستاوردهای پژوهش در جامعه بستگی دارد. لذا بهتر است موضوع پایان نامه ها درباره مسایل موجودی باشد که در حوزه ی های تخصصی وجود دارد.

در انتخاب مساله پژوهش در پایان نامه  ارشد، به نکته هایی باید توجه کرد که مهم ترین آنها عبارتند از:

۱٫جدید بودن مساله و خودداری از دوباره کاری(در تکامل پژوهش های انجام شده ی قبلی)

۲٫مهم بودن مساله ی تحقیق و ارزش بررسی داشتن

۳٫علاقمندی،کنجکاوی و کشش علمی برای شناخت آن

۴٫تناسب با آموزش، شرایط و توانمندی  فردی پژوهشگر

۵٫فراهم بودن اطلاعات برای سنجش و عملی بودن انجام تحقیق

۶٫در دسترس بودن وسایل و امکانات مورد نیاز برای تحقیق

۷٫امکان همکاری و همیاری در انجام تحقیق بین واحدها و افراد مسئول

۸٫فراهم بودن بودجه ی تحقیق و استفاده ی احتمالی از آن

۹٫پیش بینی مشکلات، موانع، رویدادها و خسارت احتمالی در رابطه با تحقیق

۱۰٫در اختیار بودن زمان لازم برای تحقیق درباره آن

۱۱٫در نظر داشتن توانایی استادان در دسترس

۱۲٫توجه به نیازهای جامعه و سازمان

۱۳٫در دسترس بودن استاد راهنمای شایسته

۱۴٫آشنایی با موضوع

۱۵٫مورد علاقه ی بودن

۱۶٫مطمئن بودن از همکاری دستگاههای مربوط(جامعه آماری،…)

در نهایت باید توجه داشت که انتخاب استاد راهنمای مورد نظر و متقاعد کردن او برای پذیرش پایان نامه ارشد و دکتری ، وظیفه ی دانشجو است. در این که آیا اول استاد راهنما انتخاب شود و سپس موضوع پایان نامه به تصویب کمیته یا گروه آموزشی برسد، یا بر عکس، یا به طور همزمان، بستگی به خط مشی گروه آموزشی دارد.

گاه اتفاق می افتاد که موضوع پایان نامه توسط دانشجو انتخاب شده، ولی استاد راهنمایی برای آن پیدا نشده و به ناچار دانشجو پس از مدتی باید موضوعی دیگر را برای پایان نامه انتخاب کند و از همه مهمتر موضوع انتخابی باید با رشته ی تحصیلی دانشجوی ارشد و دکتری مرتبط باشد. استاد راهنما و کمیته ی تحصیلات تکمیلی موظفند با بررسی قبل افق روشنی را برای انتخاب موضوع پایان نامه ارشد و دکتری فرا راه دانشجویان قرار دهند. آگاهی اعضای گروه آموزشی از نیازها و پیشرفت های علمی در سطح کشور و جهان و سازمان های علمی، پژوهشی و کاربردی می تواند در این زمینه موثر باشد.

۳)پیشینه موضوع پایان نامه ارشد و دکتری{ مروری بر ادبیات موضوع}

نیوتن با این سخن نشان می دهد که هر گاه یک پژوهشگر بر بلندای نظریه های پیش  از خود بایستد و بر آنها اتکا کند، قادر خواهد بود ابعاد و افق های دورتر هر موضوعی هر موضوعی را ببیند. در همین راستا هر پژوهشگر نیز برای تصمیم نهایی درباره انتخاب موضوع و مساله ای که برای پژوهش در نظر دارد، باید به مدرک ها و سندها  مراجعه کنند و آگاهی خود را درباره  ابعاد و ضرورت مساله گسترش دهد تا بتواند در پرتو اطلاعاتی که به دست می آورد،درباره ضرورت پیگیری مساله ی پژوهش و تعریف درباره آن تصمیم گیری نماید. این کار، محقق را کمک می کند تا پژوهش خود را در راستای مجموعه ی از پژوهش های هم خانواده قرار دهد و آن را با دستاوردهای پژوهش های دیگران هماهنگ و استوار کرده و از تکرار جلوگیری کند.

کارکرد های پیشینه یابی و پیشینه کاوی تهیه طرح تحقیق

یافتن سابقه ها و پیشینه های موضوع و مساله تحقیق و کندوکاو در آنها

۴) اهمیت و ضرورت پژوهش 

پژوهشگر پایان نامه ارشد و دکتری اهمیت پژوهش خود را با نوع مساله ای که انتخاب کرده است بیان می دارد، اما باید مشخص کند این پژوهش در چه زمینه ای از اهمیت بیشتری برخوردار است. نشان دادن اهمیت تحقیق از دو جنبه لازم است :

الف- بیان اهمیت از جنبه علمی(نظری)

پژوهشگر پایان نامه باید بتواند با توجه به دانش و ادبیات موجود، اهمیت پرداختن به مساله پژوهش خود را بیان کند. او برای این کار باید نشان دهد که پژوهش مزبور از دیدگاهی جدید و خلاقانه به مساله نگاه می کند. بیان اهمیت موضوع باید بتواند اهمیت و ارزش آن را در رابطه با نظریه های موجود بیان کند. اغلب پژوهشگران در پژوهش های خود متوجه جای خالی موضوعی می شوند که ضرورت دارد درباره آن پژوهش شود. این پژوهش می تواند به شیوه «نظریه پردازی» یا «نظریه آزمایی» باشد، لذا اگر پایان نامه در زمینه  ای است که نظریه ها در آن سیر تکاملی خود را پیموده اند، در چنین حالتی پژوهش می تواند آزمون نظریه باشد.

  پژوهشگر پایان نامه ممکن است از شیوه پژوهشگران قبلی استفاده کند و پرسش های خود را همانند پرسش هایی که آنها در پژوهش های پیشین به کار گرفته اند تنظیم نماید، ولی داده ها را از جامعه و زمان دیگری گرد آوری کند. از این رو نتیجه های حاصل از پژوهش می تواند موجب گسترش نظریه پیشین گردد. اگر پژوهشگر پایان نامه ارشد و دکتری می خواهد در زمینه ای خاص نظریه ارایه دهد باید اهمیت این کار را روشن کند که چرا چنین کاری لازم است

   ب-بیان اهمیت از جنبه های کاربردی و اجرایی

   می توان از صاحبنظران و مدیرانی که با موضوع آشنا هستند درباره اهمیت پژوهش پرسش کرد. ارایه ی آمار رویدادها  و تاکیدی که به وسیله ی متخصصان می شود، بیان کننده ی این است که پژوهش مورد نظر از اهمیت خاصی برخوردار است. به طور کلی پژوهشگر باید بیان کند:

  1. چرا انجام این پژوهش ضرورت دارد؟
  2. چرا در این مقطع زمانی باید این پژوهش انجام شود ؟
  3. انجام پژوهش چه تاثیری در پیشبرد علم مدیریت دارد؟

در یک نگاه کلی می توان بیان کرد که هدف کلی پایان نامه ارشد و دکتری ناظر بر پاسخ یابی برای پرسش یا مساله اصلی تحقیق است و هدف های فرعی بر پرسش های فرعی تحقیق تمرکز دارند. رابطه هدف و پرسش(مساله) اصلی، با هدف ها و پرسش های فرعی، از نظر منطقی باید «کل» به «جزء» بوده و دارای انسجام و هماهنگی باشد، یعنی هیچ هدف و پرسش فرعی نباید با دیگر پرسش ها، همپوشانی و تداخل داشته و مرزبندی آنها روشن و دقیق باشد. پرسش ها و هدف های فرعی باید در مجموع، و پرسش اصلی را نشان دهند.

۵)هدف های پایان نامه ارشد و دکتری (نتایج مورد انتظار)

هر پایان نامه ای برای دستیابی به هدف های خاص انجام می شود که در مساله ی آن، پنهان است و باید آشکار شود. هدف ها می توانند به دو حالت کلی و فرعی مطرح شود:

   الف: هدف کلی تحقیق

 هدف کلی ،پاسخ به مساله اصلی پژوهش است و مشخص می کند در نهایت پژوهشگر پایان نامه، به چه چیزی دست می یابد چه نتیجه ای را در پایان پژوهش انتظار کشید.

   ب:هدف های فرعی (جزیی)تحقیق

  هدف های فرعی پایان نامه از هدف کلی آن بر می خیزند و می توان آنها را مساله های فرعی به دست آورد.  پژوهشگر پایان نامه با   بیان این هدف ها، نشان می دهد که در پژوهش، قرار است چه کاری انجام گیرد و چه انجام نشود.« هر پژوهش می تواند چندین هدف فرعی داشته باشد. هدف های فرعی پژوهش، راهنمایی برای نوع و تدوین ابزار گردآوری اطلاعات است ،بنابراین  ضروری است هدف های فرعی به گونه ای بیان شود که بر نتیجه های خاص پژوهش تاکید داشته باشد  و چارچوبی مناسب، برای تجزیه و تحلیل آماری ارایه دهد.

در یک نگاه کلی می توان بیان کرد که هدف کلی پایان نامه ناظر بر پاسخ یابی برای پرسش یا مساله اصلی تحقیق است و هدف های فرعی بر پرسش های فرعی تحقیق تمرکز دارند. رابطه هدف و پرسش(مساله) اصلی ،با هدف ها و پرسش های فرعی، از نظر منطقی باید «کل» به «جزء» بوده و دارای انسجام و هماهنگی باشد ،یعنی هیچ هدف و پرسش فرعی نباید با دیگر پرسش ها، همپوشانی و تداخل داشته و مرزبندی آنها روشن و دقیق باشد. پرسش ها و هدف های فرعی باید در مجموع و پرسش اصلی را نشان دهند.

۶)مبانی علمی(چارچوب نظری)پایان نامه ارشد و دکتری

   یک مساله اجتماعی و مدیریتی را می توان از چشم اندازهای گوناگون بررسی و تجزیه و تحلیل کرد. به همین دلیل هر مساله و پرسش مدیریتی امکان پاسخ های گوناگون پیدا خواهد کرد، لذا هر پژوهشگر با این سوال جدی روبرو است که باید مساله خود را بر پایه چه مبانی بررسی کند.

  آیا با استفاده از نظریه هایی که دیگران در منابع علمی مطرح کرده اند باید در پی حل مساله باشد؟

(نظریه آزمایی)

آیا باید خود او مدل و نظریه ای را ساخته و پرداخته کند و آن را برای پاسخ یابی به مساله بیازماید؟

(نظریه پردازی)

در هر دو حالت، نیاز به چارچوب نظری است .چارچوب نظری مبنایی علمی-تجربی  است که پژوهشگر پایان نامه براساس و در حدود آن، متغیرها و رابطه های بین عواملی که ایجاد مساله مهم تشخیص داده شده اند را شناسایی می کند. در نگاهی دیگر گاه چارچوب نظری، نظریه ای برگزیده است. که متغیرهای مستقل ،وابسته مداخله گر تعدیل گر ،که گمان می رود در پاسخ و حل مساله ی پژوهش نقشی دارند را  می توان از آن استخراج کرد و تمام پژوهش بر آن استوار می شود. هر چارچوب نظری مناسب، متغیرهای مهم و موثر در مساله پژوهش را شناسایی و نشان می دهد و ارتباطات بین آنها را به صورت منطقی توصیف می کند. در چارچوب نظری رابطه های بین متغیرهای مستقل و وابسته،(و گاه متغیرهای تعدیل گر و مداخله گر) دیده می شود. اگر متغیر های تعدیل گری وجود داشته باشند، باید شرح داد که آنها چگونه و چه رابطه های خاصی را تعدیل می کنند، چرا آنها به عنوان تعدیل گر عمل می کنند و اگر متغیرهای مداخله گری وجود دارند، تحلیلی درباره این که چگونه یا چرا با آنها به عنوان متغیرهای  مداخله گر برخورد شده است، ضروری است. رابطه های درونی بین متغیرهای مستقل یا وابسته نیز به میزان کافی توضیح داده شود. چارچوب نظری، ساختاری مفهومی را برای فهم و تشریح واقعیت فراهم می سازد.

خاستگاه چارچوب نظری در پایان نامه ارشد و دکتری

   گفته شد پس از تعریف دقیق و تعیین مساله های فرعی آن، باید پیشینه یابی و پیشینه کاوی نظری و عملی کرد و پی برد که دیگران درباره مساله مورد نظر ما چه نظریه هایی را مطرح کرده اند و برای حل مساله های مشابه چه نظریه ها و مدل هایی را تجربه کرده اند و به چه دستاورد هایی رسیده اند. یک چارچوب نظری می تواند با توجه به هدف پژوهش(نظریه آزمایی یا نظریه پردازی) با شیوه های زیر فراهم شود:

الف)از منابع علمی و پژوهش های قبلی درباره مساله برگرفته شود.

ب)پژوهشگر پایان نامه باورهای منطقی و فلسفی خود را با پژوهش هایی که درباره مساله ی پژوهش ارتباط دارند و منتشر شده اند، ترکیب کند و چارچوب جدیدی بنا نهد.

ویژگی های چارچوب نظری در پایان نامه ارشد و دکتری

 باید هر چارچوب نظری ویژگی های اساسی زیر را داشته باشد:

۱٫متغیرهای مورد نیاز مربوط به مساله باید به روشنی شناسایی و نام گذاری شوند.

۲٫بتوان چگونگی ارتباط بین متغیرهای وابسته و مستقل را بیان کرد.

۳٫اگر ماهیت و جهت رابطه ها براساس یافته های حاصل از پژوهش های قبلی به صورت نظری بیان شده است باید مثبت یا منفی بودن این رابطه ها آورده شود.

۴٫باید بتوان آن را به گونه  مدل تحلیلی ارایه کرد تا رابطه های نظری بین متغیرها را تصور کرد.

اجزای چارچوب نظری در پایان نامه ارشد و دکتری

   هر چارچوب نظری شبکه ای از تعریف ها، قاعده ها، اصل ها، فرض ها ،سازها و متغیرها …است که باهم درباره توصیف یا تبیین پدیده ها توسط نظریه پردازان تنظیم شده اند . به سخن ساده تر ،معمولا چارچوب نظری، یک نظریه مشخص است که حاصل دستاورد پژوهش های دیگران است. آنچه در یک چارچوب نظری برای یک پژوهشگر «نظریه آزما» و «نظریه پرداز» اهمیت دارد مفهوم ها(concepts) هستند که باید از آنها در قالب سازه ها( برساخته ها) و متغیرها برای فرضیه سازی بهره برداری کند .

کارکرد های چارچوب نظری در پایان نامه ارشد و دکتری

  هر چارچوب نظری کارکرد های اصلی زیر را دارد:

الف)امکان بازنگری دقیق تر مساله  را فراهم می آورد.

تعریف دوباره مساله با واژگانی متناسب و با استفاده از چارچوب نظری انتخاب شده، کاری است که باید با نهایت دقت و حوصله انجام داد. حتی اگر نظریه ای مشهور برای چارچوب نظری پژوهش انتخاب شده باشد باز هم فرمول بندی روشن و منسجم دوباره مساله پژوهش، ضروری است. بی توجهی در این کار باعث ناتمام ماندن کار پژوهشگر در مرحله های بعدی می شود

ب)چارچوب نظری به عنوان خاستگاه و منبعی برای فرضیه سازی به کار می رود تا پژوهشگر با آزمون آنها پاسخ هایی برای مساله پیدا کند.

ج)وجود یک چارچوب نظری، احتمال اینکه پژوهشگران بخواهند به بهانه ی کامل بودن، همه دیدگاه ها را درباره ی مساله با هم ادغام کنند و زیر انبوه متغیرها گم نشوند، کاهش می دهد.

۷)مدل تحلیلی(Analytical Model) پایان نامه ارشد و دکتری

  گفته شد که چارچوب نظری الگویی مفهومی و بنیادین است که تمام پایان نامه بر روی آن بنا می شود و پژوهش بر روی آن بنا می شود و با آن پژوهشگر پایان نامه بین عواملی که در ایجاد مساله پژوهش مهم هستند ارتباط برقرار کرده و فرضیه هایی قابل آزمون خود را ایجاد می کند.

مدل تحلیلی، نوعی نمودار سازی از متغیرهای استخراج شده از چارچوب نظری است. تنظیم یک مدل مفهومی کمک خواهد کرد که رابطه های نظری به صورت تجسمی تنظیم  شود .درباره اینکه مدل گویای چه چیزی است اختلاف نظر وجود دارد. بعضی ها مدل را به عنوان «وانمود سازی  واقعیت» می دانند پاره ای دیگر نمودی از رابطه های میان متغیرهای می دانند که از چارچوب نظری استخراج می شوند.

  مدل ها گاه آنچه هست را می نمایانند و گاه آنچه را که پژوهشگر تمایل دارد وجود داشته باشد نشان می دهد.

۸)فرضیه(Hypothesis) های پایان نامه ارشد و دکتری

«فرضیه یک حدس برآمده و مبتنی بر دانش نظری یا تجربه پژوهشگر پایان نامه به عنوان راه حل یک مساله اولیه است. هر فرضیه را باید در برگیرنده یک رابطه احتمالی بین دو متغیر دانست که به صورت گزاره ای قابل قبول آزمون ارایه می شود. معمولا فرضیه ها به شکل جمله های اخباری بیان می شوند و می توان آن را مانند پاسخ پژوهشگر به پرسش(مساله)تلقی کرد.

پاره ای بر این باورند در پژوهش علمی که برای امور ناشناخته  و پیچیده وجود فرضیه در پژوهش لازم نیست، زیرا« تخیل خلاق» پژوهشگر را محدود می کند اما موافقان فرضیه سازی، بر این باورند مخالفان به دلیل ضعف مبانی نظری و عملی نمی توانند به فرضیه هایی دست یابند، پاره ای هم بر این باورند« اگر پژوهشگر با توجه به پیشینه نظری و عملی پژوهش، نتواند جهت خاصی را برای یافته های خود پیش بینی نماید و رابطه ی بین متغیرها را حدس بزند می تواند به بیان پرسش هایی برای پژوهش بپردازد.»

نقش فرضیه در پایان نامه ارشد و دکتری، مانند  «راه»  و «مسافرت» است. هر چه راه هموارتر و مطمئن  تر باشد سفر نیز راحت تر و بی خطر می شود، بنابراین در پایان نامه ای که فرضیه ندارد پژوهشگر سرگردان و بلاتکلیف است.   این رابطه را می توان در دو قالب زیر دنبال کرد :

الف) فرضیه ی پایان نامه، راهنمای پژوهشگر در پیشبرد فرآیند پایان نامه است. رابطه هایی که میان متغیرهای مساله مطرح می شود برای پژوهشگر روشن می کند که باید چه کاری انجام دهد و دنبال چه چیزی یا چه کاری باشد. پس اگر مساله، وظیفه ی پژوهشگر را روشن می کند، فرضیه چگونگی پیگیری آن را بیان می دارد. اولی مشخص می کند که پژوهنده باید چه کاری را انجام دهد و دومی مشخص می کند که چگونه باید آن را انجام دهد.

ب)رابطه میان مساله ها و فرضیه های علمی باعث می شود تا پژوهشگر پایان نامه از آن رابطه های کلی، موردهای جزیی و عملی خاصی زا بیرون آورد. برای مثال هنگامی که فرضیه ای به گونه زیر داریم:

[بین جایگاه سازمانی فرد و تمایل او به شرکت در دوره های آموزشی رابطه وجود دارد.]

پژوهشگر پایان نامه با آزمون این فرضیه می تواند دریابد که در دوره های آموزشی، چه افرادی بیشتر شرکت می کنند.

نقش فرضیه در پایان نامه ارشد و دکتری

فرضیه در فرآیند پایان نامه ارشد و دکتری ، کارکرد های گوناگونی دارد مانند:

  • فرضیه، حدس های پژوهشگر درباره رابطه بین متغیرهای موثر در یک پدیده را سامان می دهد.
  • فرضیه، مجموعه فعالیت های اجرایی پژوهش را تعیین می کند.
  • فرضیه، ماهیت داده های مورد نیاز را برای آزمون گزاره ها مشخص می سازد.
  • فرضیه به پژوهشگر پایان نامه کمک می کند تا واقعیت ها و نوع مشاهده هایی را که ضرورری می داند تعیین کند.
  • فرضیه، مربوط یا نا مربوط بودن واقعیت ها و همچنین طرح نمونه گیری مورد نیاز را تعیین می کند.
  • آزمون های آماری براساس فرضیه انتخاب می شوند.
  • بدون داشتن یک فرضیه هم می توان اطلاعات گردآوری کرد اما این گونه گردآوری ،مایه هدر رفتن وقت و سرانجام بی پاسخ ماندن مساله پژوهش می شود.
  • فرضیه، چارچوبی برای تهیه گزارش نتیجه های پژوهش فراهم می آورد.
  • با توجه به آنچه گذشت در ارزیابی نهایی از نقش فرضیه ها، باید گفت: فرضیه ها، هدایت پژوهش را به عهده دارند.

ویژگی های کلی یک فرضیه خوب در پایان نامه ارشد و دکتری

۱٫فرضیه باید آزمون پذیر بوده و امکان بررسی آن وجود داشته باشد.

۲٫هر فرضیه باید با سایر فرضیه های موجود پایان نامه هماهنگ باشد.[در چارچوب مساله بودن]

۳٫فرضیه باید بر مسایل پژوهش تمرکز داشته باشد نه به مسایل خارج از هدف تحقیق

۴٫فرضیه باید با دید اقتصادی تدوین شود.(اگر دو فرضیه برای حل یک مساله مطرح باشد، آن که آزمودنش با معیارهای اقتصادی به صرفه تر است بر دیگری ترجیح داده می شود.)

۵٫اگر توان و قدرت تبیین کنندگی چند فرضیه یکی باشد، فرضیه ای که ساده تر است بر فرضیه های پیچیده تر برتری دارد.

۶٫فرضیه باید جامعیت و وحدت منطقی داشته باشد و بستگی کمتری به فرضیه های پشتیبانی کننده داشته باشد.

۷٫متغیرهای فرضیه باید به راحتی سنجش پذیر باشد.

۸٫فرضیه باید به گونه ای باشد که آزمودنش نتیجه های زیادی در بر داشته باشد. فرضیه ای که استنتاج ها و واقعیت های بیشتری را تبیین کند و با آن بتوان درباره موضوع هایی که قبلا پژوهش نشده است توصیف ها و پیش بینی های بیشتری به عمل آورد بهتر است.

انواع فرضیه های پژوهشی در پایان نامه ارشد و دکتری

یک فرضیه ،بیانگر پیوند و ارتباط بین مفهوم ها و متغیرها است ،این که ادعا کنیم دو متغیر دارای پیوستگی «علت و معلولی »هستند یا از «تغییرات متقابل» همدیگر پیروی کرده یا از ارتباطی غیر از این حالت ها برخوردارند، نوع فرضیه های ما را تعیین می کنند.

فرضیه ها را با معیارهای گوناگون طبقه بندی کرده اند که به فرضیه های  «همبستگی» «علی» و «توصیفی» اشاره می کنیم:

الف)فرضیه های همبستگی

پژوهشگر پایان نامه در این فرضیه، در پی بررسی «وجود و میزان رابطه» و «جهت همبستگی » بین دو یا چند متغیر است. رابطه همبستگی (covrelational Relation) تغییرات همزمان دو یا چند متغیر را در بعضی از جهت ها نشان می دهد. معمولا فرضیه هایی که از تغییرات همبسته حکایت می کنند ،در حالت های گوناگون «جهت دار» و «بی جهت» ساخته می شوند.

انواع فرضیه های همبستگی

  • هر چه «الف» بیشتر شود «ب» نیز بیشتر خواهد شد.
  • مثال :هرچه درآمد کارکنان بیشتر باشد، رضایت شغلی آنان بیشتر است

۹)فرآیند روش تحقیق در پایان نامه ارشد و دکتری

دستیابی به شناخت علمی زمانی میسر می شود که با روش درست انجام پذیرد. به سخن دیگر پایان نامه به دلیل بکارگیری روش تحقیق درست(نه موضوع پژوهش)،اعتبار می یابد. خیلی از پژوهش ها به دلیل بکارگیری روشهای نامناسب علی رغم موضوع های خوب و جذاب از اعتبار برخوردار نیستند. روش های تحقیق بر مبنای معیارهای گوناگون دسته بندی می شوند:

الف: هدف های پژوهش
ب:شیوه گردآوری داده ها

هر یک از این دسته بندی ها، در برگیرنده روش های گوناگونی هستند که کاربرد، مزیت ها و عیب های خاص خود را دارند. پژوهشگر پایان نامه باید توجه داشته باشد که اعتبار دستاوردهای پژوهش به شدت تابع اعتبار روشی است که برای پایان نامه ارشد و دکتری خود برگزیده است. رابطه ی بین مساله ،روش و ابزارهای جمع آوری داده ها را می توان در شکل  ۱-۱۷) نشان داد . در این شکل بیان می شود که ماهیت مساله، نوع فرضیه ها را تعیین می کند و ماهیت فرضیه ها، نیز مشخص می سازد که با چه روشی ،باید در پی پاسخ و راه حل بود.

نوع فرضیه ها
مسآله تحقیق
روش تحقیق
ابزار گردآوری اطلاعات

۱۰)قلمرو مکانی پایان نامه ارشد و دکتری (جامعه آماری)

شناخت از ویژگی های موقعیت و مکانی که پژوهش در آن انجام گرفته است می تواند به دو گونه در قضاوت خواننده نسبت به دستاوردهای پژوهش نقش داشته باشد:

الف)اگر خواننده با مکانی که پایان نامه در آن انجام گرفته است آشنایی پیدا کند ،این شناخت می تواند موجب تقویت، تضعیف یا عدم باور او نسبت به دستاوردهای پژوهش شود .برای مثال پژوهشی را درنظر بگیرید که در سازمانی صورت گرفته است که بیش از ۷۰ درصد کارگران آن سواد خواندن کافی ندارند. اگر پژوهشگر پایان نامه مدعی شود پرسشنامه ای با سوالات تخصصی دشوار را در آنجا توزیع کرده و به پاسخ های لازم هم دست یافته است ،اگر با سازمان مورد نظر، برای خواننده آشنایی حاصل شود او خواهد فهمید که داده های تحقیق دروغین و بی اعتبارند.

ب)با ایجاد آگاهی در خواننده نسبت به مکانی که پایان نامه در آن قرار گرفته است، شرایطی فراهم می آید تا او بتواند روش های انجام کار، آزمودنی ها، نتیجه ها ،و تعمیم ها را در بستر خود مورد توجه قرار دهد و از این راه فهم بهتری نسبت به دستاوردهای پایان نامه پیدا کند

۱۱)محدوده زمانی پایان نامه ارشد و دکتری

موضوع های اجتماعی همچنین مدیریت،(حتی اگر در زمان حال در جریان باشند، عناصری از گذشته را با خود دارند. هر آنچه امروز درباره آن پژوهش می کنید چیزی نیست که همین امروز رخ داده باشد ،لذا لازم است اطلاعاتی درباره گذشته و محیط مورد پژوهش (گروه، سازمان ؛محله) به دست آورد و باید سازمان و انسان را یک «موجودیت تاریخی» دانست.

در این قسمت از فصل اول، پژوهشگر پایان نامه توضیح می دهد که پژوهش او در چه فاصله زمانی انجام می گیرد. شرح محدوده زمانی از آن رو ضروری است که بررسی کننده نتیجه های پژوهش با توجه به دوره زمانی ،درباره بکارگیری دستاوردهای پژوهش قضاوت می کند.

بعد از تعیین موضوع پایان نامه ، لازم است چارچوب زمانی انجام آن را نیز معین کرد. اولین مجموعه پرسشی که در این زمینه مطرح می شود این است که: موضوع پایان نامه به چه دوره ای از زمان مربوط می شود؟

آیا فقط به زمان حاضر ارتباط دارد؟

آیا به پیش بینی آینده نیز می کشد؟

آیا گذشته را نیز باید به حساب آورد؟

دومین مجموعه پرسش به مدت زمان انجام پژوهش مربوط می شود: آیا تمام مشاهده ها در یک مقطع زمانی انجام می گیرد یا در چند مقطع زمانی؟

ضرورت بیان زمانی بیشتر به دلیل آن است که خواننده در نهایت با توجه به مقطع زمانی که انجام پایان نامه در آن انجام شده است می تواند در رابطه با تحلیل ها و استنتاج هایی که درباره فرضیه ها انجام گرفته است برداشت های بهتری پیدا کند و در واقع نقش حادثه ها، اتفاق ها، روندهای اقتصادی، شرایط سیاسی-اجتماعی و روحیه ملی… را در نتیجه های بدست آمده از پژوهش بازشناسی کند. باید داست در پایان نامه های حوزه علوم اجتماعی و به ویژه مدیریت، فهم و درک زمان و شرایط ملی تاثیر بسزایی در چگونگی سرنوشت فرضیه ها و تحلیل های مربوط به آنها دارد.

۱۲)طرح نمونه گیری در پایان نامه ارشد و دکتری(روش و تعیین حجم نمونه)

معمولا انجام هر پایان نامه ای، «هزینه» و «زمان »بر است. به همین دلیل در پژوهش های بزرگ، امکان بررسی کامل افراد(جمعیت)(population) جامعه (سازمان) به صورت سرشماری (Cansus)  وجود ندارد، لذا پژوهشگران درباره جامعه به دست آورند و در نهایت با تعمیم (Generalization)  این اطلاعات، درباره جامعه اصلی قضاوت نمایند. پژوهشگر پایان نامه باید باید با توجه به ویژگی های روش پژوهش، ماهیت داده ها، نوع ابزار کرد آوری آنها و ساختار جامعه آماری، نمونه ای را که بیانگر کیفیت و کمیت،(معرف)جامعه باشد انتخاب کند. او در این گزینش باید به نکته های زیر توجه داشته باشد.:

الف)نمونه، بایستی با توجه به هدف های پایان نامه انتخاب شود.

ب)رعایت انصاف و عدم اعمال پیشداوری ها، شرط اساسی در نمونه گیری است.

ج) به عواملی که در تعیین حجم یا اندازه نمونه موثرند توجه داشته باشد.

روشهای نمونه گیری را براساس دو معیار دسته بندی می کنند:

۱٫نمونه گیری احتمالی در برابر غیر احتمالی

۲٫نمونه گیری تک مرحله ای در برابر چند مرحله ای

۱۳)شیوه ها و ابزارهای گردآوری داده ها در پایان نامه ارشد و دکتری(اطلاعات)

هر پدیده از نظر کمی و کیفی ویژگی هایی دارد که آگاهی درباره این ویژگی ها، به ماهیت و شیوه دستیابی آنها وابسته است. این پدیده ها به عنوان متغیر، در طول در طول زمان دچار دگرگونی و تحول می گردند. هدف هر پژوهش کاربردی دستیابی به اطلاعات درباره این تغییرات است. یافتن پاسخ و راه حل برای مساله انتخاب شده در هر پایان نامه، نیاز به گردآوری داده هایی است که با آنها بتوان فرضیه هایی را که به عنوان پاسخ های احتمالی و موقتی برای مساله پژوهش مطرح شده اند آزمون کرد. شیوه ها و ابزارهای گوناگونی برای بدست آوردن داده ها وجود دارند. مانند:

*مشاهده

*مصاحبه

*پرسشنامه

*مدارک و اسناد

هر یک از این شیوه ها و ابزارها، عیب ها و مزیت هایی دارند که هنگام استفاده از آنها باید مورد توجه قرار گیرند تا اعتبار پایان نامه دچار خدشه نشود و از طرفی قوت های آنها تقویت گردد. هر پژوهشگر پایان نامه باید با توجه به ماهیت مساله و فرضیه های طراحی شده، یک یا چند ابزار را طراحی کند و پس از کسب شرایط لازم درباره اعتبار این ابزارها، از آنها برای گردآوری داده ها بهره جوید تا در نهایت از شیوه پردازش و تحلیل این داده ها، بتواند درباره فرضیه ها قضاوت کند انتخاب ابزارها و شیوه های گرد آوری داده ها باید به گونه ای باشد که پژوهشگر بتواند از دلایل انتخاب ابزار خود دفاع کند و دستاوردهای پژوهش خود را معتبر سازد.

۱۴)روش و تجزیه و تحلیل داده ها در پایان نامه ارشد و دکتری

داده ها به عنوان آگاهی های خام و پردازش نشده، ابتدایی ترین شناخت و دستاورد پژوهشگر درباره پاسخ های احتمالی هستند که درباره مساله پژوهش مطرح شده اند، لذا پژوهشگر پایان نامه ارشد و دکتری پس از دستیابی به این داده ها را طبقه بندی ،پردازش و در نهایت تجزیه و تحلیل کند تا بتواند تکلیف فرضیه ها را که پاسخ های احتمالی و موقتی برای مساله پژوهش هستند تعیین کند. برای تجزیه و تحلیل داده ها، با توجه به ماهیت آنها، روش های گوناگونی وجود دارد گه پژوهشگر باید به شرط کاربرد و تناسب این روش ها توجه کند  تا در نهایت بتواند استنتاج ها و نتیجه گیری های معتبر و دقیقی را به عمل آورد. در تجزیه و تحلیل داده ها، یک بعد کمی وجود دارد که آن محاسبات آماری خاص است و یک بعد کیفی، که تحلیل ها، استدلال ها و استنتاج هایی است که بر روی نتیجه های حاصل از محاسبات آماری انجام می پذیرد.

فنون تجزیه و تحلیل داده ها وابسته به نوع داده هاست و می توان آنها را به دو دسته تقسیم کرد:

فنون برای داده های کمی مانند: توصیفی، پیوستگی، ،و  استنباطی …

فنون برای داده های کیفی مانند: قوس هرمنوتیکی، تحلیل گفتمان…

۱۵)محدودیت های پایان نامه ارشد و دکتری

حرکت بسوی تحقق هر هدفی را، محدودیت های عینی و ذهنی، دچار کندی می کنند. پایان نامه ارشد و دکتری  نیز چونان فرآیندی که در جهت هدفی به نام حل مساله یا پاسخ به یک پرسش است. از این قانون خارج نیست. در ارایه گزارش از یک پژوهش پایان نامه، پژوهشگر سعی می کند با بیان  محدودیت هایی که بر سر راه پژوهش دارد. (یا داشته است) به خواننده پیام دهد که درباره فرآیند پژوهش او قضاوت عادلانه ای داشته باشد. محقق از طرفی دیگر سعی می کند فرآیند پژوهش خود را با توجه به این محدودیت ها انجام دهد و با واقع نگری از افتادن در دام کلی نگری بپرهیزد.

محدودیت های احتمالی گوناگونی بر سر راه پژوهشگر وجود دارد که می توانند به گونه زیر طبقه بندی شوند:

الف: کمبود منابع علمی(کتاب ها، مجله های تخصصی، مدارک و اسناد…)

ب:کمبود منابع مالی(شخصی، سازمان کارفرما، کمک های دانشگاهی…)

ج:عدم همکاری مسئولین در جامعه آماری(سازمان مربوطه)با پژوهشگر

د:نبود سابقه پژوهش هایی مرتبط با موضوع و مساله(فقر پیشینه علمی-عملی)

ه:گرفتاری های شخصی فرد پژوهشگر

و:ناهماهنگی استادان با همدیگر (معمولا از ترس، این نکته توسط دانشجویان بیان نمی شود.)

ز:تعداد غیر قابل انتظار متغیرهای ناخواسته و چگونگی تاثیر آنها

ح:کمبود زمان(به ویژه در دانشگاههای غیر دولتی به دلیل موضوع پرداخت شهریه)

ط:محرمانه شدن مدارک و اسناد و عدم دسترسی دانشجو به آنها

ی:غیره

به علت محدودیت تحقیق می توان از این دیدگاه نیز نگاه کرد که محقق می خواسته است به کجا برسد اما چه عواملی مانع کار او شدند.

۱۶)شرح مفهوم ها، اصطلاح ها و متغیرهای پایان نامه ارشد و دکتری

در این قسمت پژوهشگر پایان نامه برای ایجاد ذهنیت مشترک بین خواننده دو خود، اصطلاح ها، مفهوم ها و متغیرهایی را که فکر می کند برداشت از آنها تاثیر مهمی در قضاوت خواننده دارد، انتخاب می کند و به شرح و توضیح آنها می پردازد. در واقع با این کار، پژوهشگر سعی می کند به خواننده اعلام کند که از این اصطلاح ها و واژه ها چه معنایی را در پژوهش مدنظر داشته است.

در تهیه این قسمت باید به نکته های زیر توجه داشت:

 الف: مطرح نکردن مفهوم ها و اصطلاح های بدیهی

اگر پژوهشگر پایان نامه  مفهوم هایی که برای شرح دادن انتخاب می کند ساده و دم دستی باشند. و بیشتر خوانندگان معمولی با آن ها آشنایی داشته باشند، ذهنیتی برای خواننده ایجاد می شود که پژوهشگر رفع تکلیف نموده است، لذا باید واژه هایی برای تشریح برگزیده شوند که درباره معنای آنها ابهام و پراکندگی معنایی مطرح باشد.

ب:بهره گیری از تعریف های معتبر برای اصطلاح ها

پژوهشگر باید در نظر داشته باشد که می تواند برداشت های خود را از تعریف متغیرها و مفهوم ها مطرح سازد یا این که به برداشت ها و تعریف های دیگران استناد کند و آنها را مبنای پژوهش خود قرار دهد، در چنین حالتی باید به منابع این تعریف ها و شرح ها اشاره کند.

ج:رعایت اختصار در تعریف ها

در شرح هر واژه باید توجه داشت نباید شرح مفصل این واژه ها را نوشت، بلکه  هر کدام را حداکثر در دو یا سه سطر توضیح داد.

د:تاکید بر متغیرهای آمده در فرضیه ها

بهتر است پژوهشگر کلیه متغیرهای اصلی را که در فرضیه ها به آن توجه شده است توضیح دهد.

 موسسه آسان مشاور  توسط تعدادی از صاحب نظران دانشگاهی كه دارای تجربه علمی، حرفه گسترده و آشنا با جنبه های مختلف  پژوهش های علمی  تشكیل شده است. این شركت هدف خود را فعالیت در امور آموزش، پژوهش و مشاوره تخصصی کاربردی در زمینه های مختلف ، از طریق آموزش و مشاوره های تخصصی  قرار داده است. علاوه بر نیروی انسانی متخصص، این شرکت از امتیاز همكاری با خبره ترین نیروی انسانی موجود کشور در زمینه های علمی نیز برخوردار است. از آغاز فعالیت، موسسه آسان مشاور امکانات مشاوره ای و آموزشی لازم را برای ارائه خدمات به دانشجویان  و پژوهشگران عزیز و انجام خدمات مشاوره فراهم كرده است.

شما برای انجام خدمات مشاوره ای و آموزشی ما در زمینه پایان نامه ارشد و دکتری می توانید با ثبت سفارش در سایت یا از طریق شماره های ذکر شده با ما در ارتباط باشید

هدف ما بالا کیفیت علمی پژوهش هاست

 

0 پاسخ

دیدگاه خود را ثبت کنید

دوست دارید به بحث ملحق شوید؟
Feel free to contribute!

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *